نرسيده است و حق عبارت از مرشد و راهبر كامل است و چون تو به حق رسيدى اكنون تو را بايد كه خود را از اين اعمال ظاهريه بدنيه خلع نمايى. و بعد از زمانى او را مى‌گفت كه: جميع تكاليف ظاهريه و باطنيه و همه اعتقادات و قيود از براى ناقصين امت كه به منزله بيمارانند، و چون توكامل گشتى لازم است كه همه اين قيودات ظاهره و باطنه را از خود سلخ كرده، قدم در دايره واسعه اباحت نهى، چه حلال و چه حرام، و چه امانت و چه خيانت، و چه صدق و چه كذب، و چه فضايل و چه رذايل». (٤٧)

او افكار اباحى گرى تعبّد گريز را در بين ديانت مداران اسلامى، كار شوم فرنگيان معرفى مى‌كند:

«قوى‌ترين رابطه بين مسلمين رابطه دينى است... و فرنگيان كه به پخش افكار اباحى گرى و الحادى در بين ديانت مداران اسلامى رو آوردند، جز براى انهدام ملّت اسلامى و پراكنده كردن آنان نبوده است». (٤٨)

«... اثر دين در جان دينداران به استحكام نمى‌نشيند مگر اين كه رؤساى دين و حافظان و حاملان شريعت به وظيفه خود كه تبيين اوامر و نواهى دينى است، به جدّ به پاخيزند.» (٤٩)

«ستاندن تعصب دينى از مسلمين، يك شيوه استعمارى است و ما از دهريين و زنادقه در لباس اسلام كه در اين شيوه همگام استعمار هستند در شگفت نيستيم، بلكه تعجب ما از مسلمانان ساده لوحى است ـ كه با بقاء در عقايد و ثبات در ايمان خود ـ در مذمت تعصب دينى سخن پراكنى مى‌كنند و به متعصبين دينى بر چسب خشونت زده و آنان را از يافته‌هاى تمدن جديد دوردانسته و از آنان كناره مى‌گيرند، در حالى كه نمى‌دانند با اين كار در عصاى خود شكاف مى‌اندازند و

(٤٧) مجموعه رسائل و مقالات، ص٤٢ و ٤٣.
(٤٨) العروة الوثقى، ص٣٠.
(٤٩) همان، ص١٢٨.