اين با يكديگر دشمنى كنند چنان كه عامه در فروع فقهيه پيروى يكى از فقهاء و ائمه اربعه خود را مى‌كنند شيعه هم متابعت ائمه اثنا عشر و فقها خود را مى‌نمايد و اين اختلاف در فروع هم به جايى مضر نيست. فقط همان مسئله خلافت است كه آن هم چون امروز موضوع ندارد و بايد كنار گذارند تا اين كه از اصل مقصود باز نمانند و گرنه ديگران كه منتظر بازار آشفته‌اند با بودن اين اختلافات به مقصود خواهند رسيد. داستان سيد و شيخ و بازارى در باغ معروف است كه به واسطه اختلاف هر سه مغلوب شدند بلكه آنچه از مراجعه به تاريخ به دست مى‌آيد بيشتر غلبه هائى كه در عالم شده است بواسطه اختلاف مغلوبين بوده.

محصّل اين مقاله در محضر زعيم اكبر استادنا العلامة حضرت آية اللّه‌ حاجى شيخ عبدالكريم(دام ظله العالى) مذاكره شد و حضرت ايشان هم همين معنى را فرمودند كه صلاح مسلمين در امروز دنيا به اين است كه اين منازعات در ميان آنها نباشد. و حضرت حجه الاسلام آقاى حاجى سيد محسن امين شامى هم در آن محضر تشريف داشتند و تصديق فرمودند كه صلاح مسلمين در همين است.

قم ـ سيد مصطفى صفائى خوانسارى

نكته (٤٤):چنان كه در مقدمه جلد اول رؤيت هلال(صفحه نودو پنج تا يكصدو يازده) به صورت مشروح ياد كرده‌ام، در لسان ادله و روايات، «رؤيت هلال» نشانه اوّل ماه، «رؤيت بيوت مكّه» نشانه وجوب قطع تلبيه براى متمتع و «توارى بيوت شهر = استتار و عدم رؤيت آنها» نشانه حدّ ترخّص دانسته شده است و همانطور كه در مورد دوم و سوم احدى از فقيهان رؤيت را اعم از رؤيت با ابزار و رؤيت با چشم غير مسلّح ندانسته و آن را از اين جهت مطلق نمى‌داند، در رؤيت هلال نيز ـ همان طور كه در شماره پيشين همين مجلّه به تفصيل بيان كردم ـ رؤيت مطلق مراد نيست. اينك اضافه مى‌كنم كه علاوه بر سه مورد فوق، رؤيت «خسوف» و «كسوف» هم همين سرنوشت را دارد، يعنى در