سيد جمال الدين اسد آبادى(١٢٥٤ ـ ١٣١٤ قمرى) پايه گذار جنبش اصلاح‌طلبى دينى در قرون اخير ميان مسلمانان است كه انديشه‌هاى اصلاحى او بر انديشمندان پس از او تأثير فراوان داشته است. اگر چه سيد فقيه نامدارى نبود و آثار فقهى نيز از خود بر جاى نگذاشت، اما فقه و اجتهاد همچون برخى ديگر از شاخه‌هاى معارف اسلامى از انديشه‌هاى احياگرانه او بى بهره نماند و در لابه لاى آثار خود گستره افكار حركت آفرين، ترقى خواه و عزت طلب خود را به فقاهت نيز سرايت داد. نوشتار حاضر محصول كاوشى در آثار اوست كه به مهترين عناصر احياى انديشه دينى در زمينه‌هاى مرتبط با فقه از ديدگاه سيد جمال، اشاره كوتاه و مستند دارد.

به دشوارى مى‌توان در تاريخ چند قرن اخير ملّت‌هاى مسلمان، شخصيتى با ويژگيهاى سيد جمال الدين اسد آبادى يافت؛ دانشمند و مصلح بزرگى كه با همه تأثير و نفوذ شگرف خود در آحاد مسلمانان و در ميان طبقات عالمان، روشنفكران و درباريان، ابعادى از