٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٨ - قصاص در ضرب مسعود امامى

دشوار و يا ناممكن باشد، به جهت رعايت عدالت و حفظ حق مجنى عليه بر قصاص، تبعيض در قصاص را جايز شمرده‌اند. هر چند ممكن است گفته شود كه چنين برداشتى از روح قانون قصاص ـ مادامى كه ادله نقلى با آن در تعارض نباشد ـ منجر به اين خواهد شد كه در صورت عدم ضرورت نيز ـ با رضايت طرفين و يا حتى بدون رضايت جانى ـ تبعيض در قصاص مشروع باشد؛ چنانچه برخى از فقيهان معاصر ـ همان طور كه گذشت ـ تبعيض در قصاص را در فرض عدم ضرورت و با رضايت طرفين جايز دانسته‌اند؛ اما براى اثبات مشروعيت قصاص در ضرب و عدم مانع در اجراى آن، هيچ نيازى به چنين توسعه‌اى نيست؛ زيرا يا امكان اجراى قصاص در ضرب با حفظ شرط تساوى و مماثلت و اكتفا به قدر متيقن وجود دارد كه در اين صورت مقتضى مشروعيت قصاص در ضرب كه عمومات و اطلاقات مشروعيت قصاص و برخى ادله خاص است، موجود است و مانع مفقود مى‌باشد و يا اجراى قصاص مساوى و مماثل در ضرب ممكن نيست، در اين فرض ـ چنانچه سيره فقيهان در موارد مشابه است ـ مى‌توان براى حفظ حق مجنىّ عليه، به قصاص كمتر از جنايت اكتفا كرد و نسبت به مازاد، درخواست ارش نمود و يا آن را عفو كرد.

نتيجه‌گيرى:

از آنچه گذشت مى‌توان چنين نتيجه گرفت كه ادله عام لفظى مشروعيت قصاص ـ كه تقرير حكم عقل و بناى عقلا به تساوى مجازات و جرم است ـ شامل قصاص در ضرب مى‌گردد و برخى از روايات و سيره مسلمانان نيز مؤيّد يا دليل بر اين شمول مى‌باشد. از سوى ديگر مانع متوهمى كه برخى ازفقيهان در مقابل اين شمول قرار داده‌اند، صلاحيت مانعيت ندارد و مشروعيت قصاص در ضرب را مخدوش نمى‌سازد. پس هر ضربه‌اى كه مصداق ظلم و تعدّى باشد (١٢٢)قابل قصاص است و اگر رعايت تساوى در قصاص ممكن نباشد، مى‌توان به قدر متيقن و يا كمتر از جنايت اكتفا كرد.


(١٢٢) چنانچه گذشت، ضربات خفيف كه عرفاً مصداق ظلم و اعتداء(سركشى) نيست از موضوع ادله قصاص خارج است.