ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩٨ - دو - حال بايد ببينيم خداوند متعال كه توكَّل كنندگان را دوست مى دارد

خداوندى مى سپارد و مى گويد : انشاء اللَّه . آدمى در موقع توكَّل حقيقى تكيه بر خداوند قادر مطلق مى نمايد كه هر لحظه با امكان ايجاد تغيير در وضع مغزى و روانى انسانى و نمودار ساختن حوادث محاسبه نشده مى تواند موقعيّت و موضع گيرى انسان را در زندگى دگرگون نمايد . اين كه برخى از روانشناسان مى گويند : « اگر بخواهيم وضع روانى و مغزى انسان را بطور دقيق در نظر بگيريم ، خواهيم ديد كه ما نمى توانيم حتّى يك دقيقهء بعد وضع مغزى و روانى خود را قاطعانه معيّن و مشخّص نمائيم ، زيرا جريان واحدها از ناخودآگاه به صفحهء خودآگاه ذهن ، بهيچ وجه قابل پيش بينى نيست كه بفهميم يك دقيقه بعد از اين ، چه خواهد شد . » مطلبى كاملا صحيح و متين است و مطابق مشهودات عينى ما است .
دو - حال بايد ببينيم خداوند متعال كه توكَّل كنندگان را دوست مى دارد .
شرايط توكَّل يا مقدّمات آنرا چگونه بيان مى فرمايد : ١ - ( فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ الله لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا ) [١] ( و در امر با آنان مشورت كن و هنگامى كه تصميم گرفتى ، بخداوند توكَّل كن قطعا خداوند توكَّل كنندگان را دوست مى دارد ) اگر در اين آيهء شريفه دقّت كنيم ، معناى توكَّل حقيقى را خوب مى فهميم خداوند به پيامبر گراميش نخست دستور به مشورت مى دهد ، و ما مى دانيم كه فلسفه و هدف از مشورت چيست روشن يا روشنتر ديدن واقعيّات بوسيلهء برخوردارى از فعّاليّتهاى صحيح مغزى و نيّتهاى پاك انسانهاى آگاه و خردمند . بنا بر اين ، معناى آيهء مباركه چنين است كه اى پيامبر و اى مردم ،

[١] . آل عمران آيهء ١٥٩ .