ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٧٢ - تبصره

٨ - امر خداوندى مانند بهم زدن چشم بلكه نزديكتر از آن است . اگر وجود چيزى را بخواهد فقط كلمهء « باش » را مى گويد . البتّه مى دانيم آنچه عامل اصلى بوجود آمدن هر چيزى است ، مشيّت مستند به حكمت خداوندى است كه حتّى به امتداد لحظه اى هم نمى باشد و كلمهء « كن » ( باش ) براى تفهيم انسانها است . آنچه كه جريان فيض خداوندى و مشيّت بالغهء او براى بوجود آوردن موجودات مقتضى است ، دمى بيش نيست كه اين دم هم قطعا از قطعات زمان انتزاع شده از حركت نمى باشد . آنچه كه موجب بوجود آمدن كشش زمان و گسترش فضا و مكان و ثقل و كمى و زيادى و تساوى و پس و پيش و بالا و پائين مى گردد از مختصّات هويّت مادّه و مادّيّات است . و الَّا :
< شعر > تعالى اللَّه قديمى كاو به يك دم كند آغاز و انجام دو عالم < / شعر > شبسترى ٩ - هيچيك از موجودات بخداوند متعال نزديكتر از ديگرى نيست و هيچ يك از آنها هم بخداوند متعال دورتر از ديگرى نمى باشد . نظير اين مطلب در اوائل پاسخهائى كه امام به عمران فرموده است ، چنين آمده است كه اختلاف موقعيّتهاى موجودات در عرصهء هستى و تنوّع كيفيّات و اختلاف درجات آنها دليل بر عظمت بعضى و پستى بعضى ديگر نمى باشد . در اين مورد امام عليه السّلام مى فرمايد : هيچ چيزى بخدا نزديكتر از ديگرى نيست ، دليل اين مطلب كاملا واضح است زيرا هويّت خداوندى در موضع و مكان خاصّى از وجود قرار نگرفته است تا نسبت موجودات به آن هويّت اقدس مختلف باشد - بعضى نزديك و بعضى دور ، بلكه همهء موجودات براى آن ذات اقدس مساوى هستند .
تبصره - بايد توجّه داشت كه در بعضى از كلمات و جملات اين احتجاج خللى با نظر بمعناى مقصود امام عليه السّلام ديده مى شود و قطعى است كه اين خلل مربوط به اشتباه و عدم توجّه استنساخ كنندگان بوده است ولى در همهء