ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٤٦ - ترجمهء خطبهء نود و يكم

خود ] ترا مانند تجزئهء اشياء جسمانى تجزئه نمودند و با قريحه‌هاى عقول خويش ، ترا با مخلوق داراى قواى گوناگون سنجيدند [ و اندازه گيرى كردند ] و شهادت مى دهم باين كه كسى كه ترا با چيزى از مخلوقات مساوى ديد از تو عدول كرد و كسى كه از تو عدول كند و به آيات روشن و شواهد گوياى حجّتهاى روشن تو كفر ورزيده است [ اى خداى بزرگ ] تويى آن خداوندى كه در عقول [ بشرى ] محدود نگشتى كه در مجراى وزش تفكَّرات آن عقول پذيراى كيفيّت شوى [ و شهادت مى دهم كه تو اى خداى من ] در جريانات فكرى خاطره‌هاى آن عقول محاصره نگشته اى ، تا محدود گردى و در موقعيّت دگرگونىها قرار بگيرى و از جملهء همين خطبه است كه فرمود : خداوند سبحان اندازه بر خلقش مقرّر ساخت و آن را متين و محكم فرمود و خلقش را مورد تدبير قرار داد و تدبير لطيفى در بارهء آن انجام داد و به سوى مقصدش روانه ساخت [ و هيچ يك از مخلوقاتش ] از حدود موقعيّت مقرّر خود تجاوز ننمود و به كمتر از وصول به غايت تعيين شده اش كفايت نكرد دستور به حركت مطابق ارادهء خداوندى را دشوار تلقّى ننمود [ مخلوقاتش چگونه مى توانند از دستورات خداوندى سرپيچى كنند ] در صورتى كه همهء امور فقط از مشيّت خداوندى صادر شده‌اند خداوندى كه اصناف اشياء را بدون جريان فكرى كه باو رجوع نمايد ، انشاء [ ايجاد بىسابقهء هستى ] فرمود و بدون كمك گيرى از قريحهء غريزى كه آن را در درون خود داشته باشد و بدون تجربه اى كه از حوادث روزگاران استفاده نموده و بدون شريكى كه او را در ابداع امور شگفت انگيز اعانتى كرده باشد دستگاه خلقت با امر او تمام گشت و اطاعت او را اذعان و دعوت او را اجابت گفت در انفاذ امر خداوندى نه توقّف درنگ كننده اى مانع شد و نه مقاومت و سستى موجودى بهانه جو كجىها را از اشياء راست كرد و حدود آنها را هموار و روشن ساخت و با قدرت خود ميان امتداد آن اشياء ملائمتى برقرار