ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٩ - تفسير عمومى خطبهء هشتاد و هشتم

در برابر عوامل مزاحم طبيعت و چه در مقابل طغيانگرىهاى ستمكاران از مهمترين عوامل حيات شناسى انسان است كه موجب شناخت ارزش و اهمّيّت آن مى باشد . لذا مى گوئيم كه : ارزش و اهمّيّت خود حيات است كه آدمى را به دفاع شديد و اكيد از آن وادار مى نمايد اگر چه خود دفاع كننده غافل از آن بوده باشد مانند ديگر جانداران . و اگر انسان موفّق شود كه از پديدهء دفاع شديد از حيات ، ارزش و اهمّيّت آن را دريابد ، قطعا مى تواند بلكه همواره بطور اكيد درصدد بر مى آيد كه از حيات خود بهترين بهره بردارىها را داشته باشد .
٤ - اگر دفاع از حيات با اين نيّت انجام بگيرد كه حيات امانت الهى است و تا آخرين لحظات بايد از آن دفاع نمود ، همهء تكاپو و تلاش در اين راه عبادت محسوب شده و دليل رشد و كمال انسانى بوده و انسان را شايستهء الطاف خداوندى مى نمايد .
٥ - تزاحم جبّاران و طغيانگرىهاى آنان مانند ديگر عوامل مزاحم طبيعت موجب گسترش سطوح و استعدادهاى درونى انسانها مى باشد ، چنانكه روياروئىهاى متنوّع انسان با عوامل طبيعى موجب كشف ارتباطات بيشتر و متنوّعتر با طبيعت گشته و باعث كشف ابعاد و نهادهاى فراوان در هوّيت انسانى مى گردد . گمان نرود كه وجود ستم و ستمكاران بجهت مطلوبيّت گسترش استعدادها ، مطلوب قلمداد مى گردد زيرا وجود شيطان كه قطعا مبغوض خداوندى و اغوا كنندهء فرزندان آدم ( ع ) است مطلوب بالذّات نيست بلكه پس از سقوط نهائى بوسيلهء تكبّر مانند كود ( مدفوع جانداران ) شده است كه مى تواند در رويانيدن درختها و مزارع بكار برود .
٦ - امّا ستمكاران و طغيانگران كه حيات انسانها را بازيچه و وسايل خوشگذرانى خود در اين دنيا تلقّى نموده ، و از فساد و خونريزى در اين دنيا لذّت مى برند ، اگر هم از خود چهره اى خندان نمايش بدهند ، هرگز مسرّتى