ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٨ - ارزشها بآن موقعيّتها كه در نظر ما انسانها بالا و پست جلوه مى نمايند ، وابسته نمى باشند

جملات امام عليه السّلام مطلبى بسيار با اهمّيّت وجود دارد كه پاسخگوى مسائل متعدّدى در معارف مربوط به هستى شناسى است . آن جملهء بسيار با ارزش و پر معنى اين است كه « خداوند بعضى مخلوقات را بر بعضى ديگر ترجيح داده است ، بدون نياز به آن چه كه برتر است و بدون خصومت با آنچه كه در موقعيّت پست قرار گرفته است » ارزشها بآن موقعيّتها كه در نظر ما انسانها بالا و پست جلوه مى نمايند ، وابسته نمى باشند .
دخالت يك ذرّهء ناچيز در جريان كارگاه خلقت ، پستتر از دخالت كهكشانها نيست . اگر يك انسان نتواند حساب اشياء كوچك و بزرگ و بطور كلَّى حساب اشياء چشمگير و غير جالب توجّه را از حساب ارزشها جدا كند حقّ ورود به كلاس هستى شناسى ندارد . بعنوان مثال : موقعيّت چشم در بدن آدمى خيلى چشمگيرتر از ناخن يكى از انگشتان پا است ، همچنان كه بزرگى و چشمگير بودن كهكشان با يك ذرّه نه تنها قابل مقايسه نيست ، بلكه اگر كسى بخواهد بزرگى كمّى و جريانات كيفى كهكشان را در برابر يك ذرّه مشروحا محاسبه نمايد ، بيم آن مى رود كه بنوعى اختلال مغزى دچار گردد .
با اين حال ، آن حصّه از فروغ هستى كه بر چشم آدمى تابيده است ، مربوط به آن خداوند خالق فروغ است كه حصّه اى از آن را هم به ناخن يكى از انگشتان پا نصيب فرموده است . حصّه اى از نور وجود كه بر كهكشان مى تابد از آن خداوند فيّاض است كه حصّه اى از نور وجود را نصيب ذرّه فرموده است . دخالت هر موجودى اگر چه نمايش بسيار ناچيزى داشته باشد در كلّ مجموعى هستى همان ضرورت را دارد كه دخالت بزرگترين موجود در كارگاه هستى . اين اصل از آياتى متعدّد از قرآن مجيد كه چهرهء رياضى جهان را گوشزد مى نمايد استفاده شده است ، مانند :