ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦٦ - راه دوم - آيات انفسى است كه با بررسى و مطالعه در درون انسانى و آنچه كه در آن مى گذرد ، قابل درك و فهم است

معمولى كه در كتب علمى صورت مى گيرد ، فقط از بيان كلماتى روشنتر بجاى اصطلاحات پيچيده تر تجاوز نمى كند ، مانند اين كه در توصيف حقيقت عدالت بگوئيم : « روش مطابق قانون » . درست است كه سه كلمهء « روش » ، « مطابق » و « قانون » روشنتر از مفهوم عدالت است مخصوصا از جنبهء روانى ( قطب ذاتى ) آن ، ولى مى دانيم كه ما با آن سه كلمه هرگز معناى واقعى عدالت را كه از واقعيّتهاى فوق مادّى درون ما است درك نمى كنيم .
دو راه ديگر براى معرفت خدا : ملكوت برونى ، ملكوت درونى
دو راه ديگر براى معرفت خدا : ملكوت برونى ، ملكوت درونى دو راه ديگر براى معرفت خداوندى پيش پاى بشر گسترده است ، بشرط اين كه انسان بخواهد راه برود و از طواف دور خود دست بردارد و رو به كوى حقيقت براه بيفتد . و اگر كسى نخواهد راه برود ، يقين بدانيد كه حتّى به انكار وجود خويشتن هم رضايت مى دهد كه مبادا يك قدم از موقعيّتى كه خود را در آن فرو برده است ، فراتر برود . يكى از اين دو راه عبارت است از :
١ - ملكوت عالم برونى
١ - ملكوت عالم برونى - ما چنانكه در بعضى از مباحث و درسها اشاره كرده‌ايم ، باضافهء نمودها و حركات و اجزاء و روابطى كه در پهنهء عالم هستى مى بينيم و با وسائل و ابزار علمى بسراغ شناخت علمى آنها مى رويم ، دريافتهائى در چهرهء شفّاف هستى داريم كه تابش فروغ والائى را از ماوراى اين عالم به چهرهء شفّافش ، بما نشان مى دهد .
بار ديگر اين نكته را گوشزد مى كنيم كه كسى كه بكلَّى فاقد چنين احساس برين است ، مورد بحث ما نيست و اگر گذارش به مطالعهء اين بحث بيفتد ، با سرعت ورق بزند و اين بحث را مطالعه نكند و بقول ابن سينا در اواخر كتاب اشارات : برود به سراغ فهم چيزهائى كه براى او امكان پذير است . بهر حال ، فروغ والائى كه جهان را در خود فرو برده است يا فروغى كه بر