ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٤٩ - ضرورت عبرتگيرى از اعمال گذشتگان و نتائجى كه آن اعمال ببار آورده است

٢٠ ، ٢٢ - فاعتبروا عباد اللَّه ، و اذكروا تيك الَّتى آباؤكم و إخوانكم بها مرتهنون ، و عليها محاسبون ( پس اى بندگان خدا ، عبرت بگيريد ، و آن حالات را بياد بياوريد كه پدران و برادرانتان در گرو آنها و بر مبناى آنها مورد محاسبه قرار گرفتند ) ضرورت عبرتگيرى از اعمال گذشتگان و نتائجى كه آن اعمال ببار آورده است شگفتا ، ما فرزندان آدم همهء قوانين را كه در جهان برون ذاتى ( طبيعت در همهء سطوح و ابعاد آن ) در جريان است ، با كمال تسليم مى پذيريم و در راه شناخت آنها از هيچگونه تلاش و تكاپو دريغ نمى داريم و اگر كسى بر خلاف آن قوانين سخنى بگويد ، با نظر مسخره به او مى نگريم و فورا حكم به عدم اعتدال مغزى يا روانى او مى نمائيم . وقتى كه از علل اين اهمّيّت كه به قوانين جهان برون ذاتى مى دهيم مورد سؤال قرار بگيريم ، پاسخ ما اينست كه ما آن قوانين را با استقراء و تتبّع و تجربه دريافت نموده‌ايم ، بنا بر اين بهيچ وجه نمى توان آن قوانين را به شوخى گرفت . با اين حال ما فرزندان آدم در بارهء آن قوانينى كه مغز و روان ما را احاطه كرده است نمى انديشيم و مشاهدات خود را در بارهء آنها داراى ارزش تلقّى نمى كنيم بايد ببينيم واقعا علَّت اين تبعيض نابخردانه در بارهء قوانين برونى و درونى كه ما گرفتار آن هستيم چيست يعنى علَّت چيست كه به قوانين حاكم بر درون اعمّ از قوانين مربوط به مغز و روان اهمّيّت قوانين برونى را قائل نيستيم آيا نمى بينيم كه همهء آن مردمى كه از دروغگوئى بيمى بخود راه نمى دهند و در زندگى در حال ارتباط با ديگران ، حتّى در ارتباط با موجوديّت خويشتن دروغ مى گويند ، چگونه شخصيّت خود را بازيچهء هوى و هوس خود قرار داده