ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦ - تفسير عمومى خطبهء هشتاد و هشتم

( وَإِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً قالُوا أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَيَسْفِكُ الدِّماءَ وَنَحْنُ ) [١] ( آيا قرار مى دهى بر روى زمين كسى را كه فساد بر روى زمين براه خواهد انداخت و خونها خواهد ريخت و ما با حمد و ستايش ترا تسبيح مى گوئيم و ترا تقديس مى نمائيم ، خداوند فرمود : من مى دانم آنچه را كه شما نمى دانيد . ) خداوند سبحان براى نشان دادن عظمت انسان و شايستگى او براى خلقت با بجريان انداختن افساد و خونريزى در زمين بوسيلهء انسانها ، كه فرشتگان در بارهء آدم و فرزندانش درك كرده بودند ، دو دليل بسيار با اهمّيّت براى فرشتگان و آن انسانهائى بيان فرمود كه در امتداد قرون و اعصار خواهند آمد و خواهند پرسيد كه : حكمت آفرينش اين مخلوق چه بوده است كه بر روى زمين فساد مى كند و خونريزىها مى نمايد و عربده‌هاى ستمكارانش فضا را چنان پر مى كند كه ناله‌هاى ستمديدگانش را جز هشياران شنوا كه همواره در اقلَّيّت اسفناك بوده‌اند نمى شنوند .
دليل يكم - خداوند سبحان همهء حقائق را به آدم ابو البشر ( ع ) تعليم فرمود و سپس آنها را به فرشتگان عرضه نموده فرمود : اگر شما سخنى مطابق واقع مى گوئيد ، در بارهء اين حقائق خبرى بمن بدهيد .
( قالُوا سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ ) ( فرشتگان گفتند : پاك پروردگارا ، ما جز آنچه را كه تو بما تعليم فرموده اى نمى دانيم ، توئى دانا و حكيم ) تو هم اى انسان - < شعر > چون ملائك گوى لا علم لنا يا إلهى غير ما علَّمتنا < / شعر >

[١] . البقرة آيهء ٣٠ .