ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٤٤ - ترجمهء خطبهء هشتاد و نهم

راه يكم - تفسير كلمهء « جاهليّت » كه در قرآن مجيد آمده است : ١ - عرب در دوران جاهليّت وعده‌ها و وعيد ( تهديد ) هاى خداوندى را مورد اهمّيّت قرار نمى دادند و آنها را تكذيب مى نمودند .
( يَظُنُّونَ بِالله غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ ) [١] ( آنان گمان ناحقّ در بارهء خدا ( و وعده‌ها و وعيدهاى او ) كه همان گمان جاهليّت است دارند ) ٢ - در دوران جاهليّت حكم بر مبناى هوى رائج بوده است .
( وَأَنِ احْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ الله وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ وَاحْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ الله إِلَيْكَ ، فَإِنْ تَوَلَّوْا فَاعْلَمْ أَنَّما يُرِيدُ الله أَنْ يُصِيبَهُمْ بِبَعْضِ ذُنُوبِهِمْ وَإِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ لَفاسِقُونَ . أَ فَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ الله حُكْماً لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ ) [٢] ( و اين كه ميان آنان مطابق آنچه كه خدا نازل نموده است ، حكم كن و از هوىهاى آنان پيروى منما و بر حذر باش از اين كه ترا از بعضى حقايق فرستاده شده از طرف خداوندى بسوى تو منحرف نمايند . اگر آنان از تو روى گرداندند ، بدانكه خداوند مى خواهد آنانرا به مجازات بعضى از گناهانشان گرفتار بسازد و قطعا عدهء كثيرى از مردم فاسقند .
آيا آنان حكم جاهليّت را مى خواهند و كيست بهتر از خداوند در حكم فرمودن براى كسانى كه يقين آورده‌اند ) ٣ - بىپروائى زنان در ظهور در ميان مردم از مختصّات جاهليّت بوده است .
( وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الأُولى ) [٣] ( اى زنان پيغمبر ، در خانه‌هاى خود مستقرّ باشيد و مانند ظهور در

[١] . آل عمران آيهء ١٥٤ .
[٢] . المائده ٤٩ و ٥٠ .
[٣] . الأحزاب آيهء ٣٣ .