نيامده است. [١] از اين گذشته خود روايت طبرى به طور مرسل از عوانة بن حكم كه تمايلات عثمانى داشت، نقل شده است؛ و آن طور كه عسقلانى در «لسان الميزان» نوشته است، [٢] براى بنى‌اميه جعل خبر مى‌كرد. به علاوه خود طبرى داستان اين مشورت را در جاى ديگر از عمّار دهنى از ابى جعفر نيز نقل كرده است، ولى اين عبارت يا عبارتى با اين مفهوم در آن ديده نمى‌شود. [٣] بلكه آنچه او نقل كرده با اين عبارت در تعارض است. مثل آنجا كه مى‌گويد: «قيام مسلم بن عقيل در كوفه، روز سه‌شنبه، هشت شب گذشته از ذى حجّه سال شصت بود ...» [٤] يعنى در همان روزى كه امام (ع) از مكّه بيرون آمد. معناى اين سخن اين است كه همه وقايع دوران حضور مسلم در كوفه، در هنگامى روى داد كه امام (ع) در مكّه بود؛ كه از جمله آنها، واقعه عزل نعمان از كوفه و نصب ابن زياد بر عراق بود.

بنابراين نمى‌توان به روايت نادر طبرى اعتماد كرد؛ زيرا با روايت مشهور در تعارض است كه مى‌گويد: عزل نعمان از ولايت كوفه و تعيين ابن زياد به جاى او در زمانى به انجام رسيد كه امام حسين (ع) همچنان در مكّه بود و از آن شهر نكوچيده بود.

ابن عبدابّه نيز در كتاب «عقد الفريد» مطلبى را نقل كرده است كه شايد براى برخى اين توهّم را پيش آورد كه عزل نعمان از ولايت كوفه و تعيين ابن زياد به جاى او هنگامى انجام شد كه امام (ع) در راه عراق بود. ابن عبدابه مى‌گويد: «يزيد براى والى خويش در عراق يعنى عبيداللّه زياد نوشت كه حسين به سوى كوفه حركت كرد و از ميان روزگاران،

[١] شيخ مفيد همين روايت را نقل كرده است ولى اين عبارت در آن نيست. بلكه در روايت مفيد آمده است: نظر تو چيست؟ حسين مسلم بن عقيل را به كوفه فرستاده است تا از مردم برايش بيعت بگيرد ...» (ر. ك: الارشاد، ص ٢٠٦.)

[٢] عوانة بن حكم بن عوانة بن عياض، اخبارى مشهور كوفى، گويند كه پدرش غلامى خياط و مادرش كنيزبود. وى از تابعان روايت‌هاى بسيار نقل كرده است و احاديث سند وى نادر است. عبداللّه بن معتز از حسين بن عليل غزى نقل كرده است كه عوانة بن حكم عثمانى بود و براى بنى‌اميه جعل خبر مى‌كرد. وى در سال ١٥٨ مرد. (لسان الميزان، ج ٤، ص ٤٤٩، دارالكتب العلميه، بيروت)

[٣] ر. ك: التاريخ الطبرى، ج ٣، ص ٢٧٥.

[٤] تاريخ الطبرى، ج ٣، ص ٢٩٣.