مشهور و صحيح [١] آن است كه امام حسين (ع) در روز سه‌شنبه، هشتم ذى‌حجّه سال شصت مكّه را به سوى عراق ترك گفت. بنابراين، قول پنجم، يعنى قول دينورى، بى ارزش است و تنها در صورتى مى‌تواند درست باشد كه به جاى «سه»، «هشت» باشد.

يعنى اين كه (ثلاث)، تصحيفى از (ثمان) بوده باشد كه وقوع چنين امرى ممكن است.

اما قول چهارم كه مى‌گويد: و گفته مى‌شود روز چهار شنبه، هفت روز گذشته سال شصت از روز عرفه، يك روز پس از بيرون آمدن حسين (ع) از مكّه به قصد كوفه»، علاوه بر آن كه دلالت روشنى ندارد، از ظاهرش نيز پيداست كه قول نادرى، است [٢]، مگر اين كه به جاى از روز عرفه بگوييم در روز عرفه و به جاى هفت بگوييم نه كه مى‌شود: روز چهارشنبه نه روز گذشته در سال شصت، در روز عرفه، يك روز پس از خروج حسين (ع) از مكّه به مقصد كوفه.

چنين تصحيفى ممكن است و از اين موارد بسيار اتفاق مى‌افتد.

قول سوم نيز از پايه غلط است، زيرا مى‌گويد كه امام روز هفتم ذى‌حجّه بيرون آمد و اين با روايت مشهور و صحيح مغايرت دارد.

آنچه از ميان اين اقوال متعدّد باقى مى‌ماند آن قولى است كه با قول مشهور و صحيح يعنى اين كه امام حسين (ع) در روز ترويه، روز هشتم ذى حجّه سال شصت هجرى از مكّه به سوى عراق بيرون آمد، مغايرت ندارد.

[١]- گذشته از شهرت تاريخى، قوى‌ترين دليل آن، سخن امام حسين (ع) در نامه دوّم به مردم كوفه است؛ «... من روز سه‌شنبه هشت روز گذشته از ذى‌حجّه، روز ترويه از مكّه به سوى شما حركت كردم ...» (تاريخ طبرى، ج ٣، ص ٣٠١) دو روايت نيز از امام صادق (ع) نقل شده است كه مى‌گويد، امام حسين (ع) روز ترويه از مكّه بيرون آمد (ر. ك. الكافى، ج ٤، ٥٣٥، شماره ٤؛ التهذيب، ج ٥، ص ٤٣٦، شماره ١٦٢؛ الاستبصار، ج ٢، ص ٣٢٧، شماره ١١٦٠.)

[٢] زيرا مبناى محاسبه گذشت هفت روز، روز عرفه است. بنابراين آن روز، روز پانزدهم است. چنانچه روزعرفه در آن سال چهارشنبه بوده باشد، مراد از آن روز، آن طور كه در متن روايت آمده است، روز چهارشنبه نمى‌تواند باشد. چنانچه مبناى محاسبه روز پس از عرفه قرار گيرد، در آن صورت چهارشنبه مى‌شود شانزدهم؛ و چنين قولى با هر دو احتمال نادر است.