با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٧٧ - قيس بن مسهر يا عبدالله بن يقطر؟
٢- بر فرض اين كه عبداللّه بن يقطر نيز پس از خروج امام (ع) از مكّه از سوى ايشان به كوفه فرستاده شده باشد، اعزام وى به آن شهر از نظر زمانى پيش از قيس بن مسهّر و از نظر مكانى، پيش از منطقه حاجر از بطن الرمّه بوده است. زيرا كه وى حداقل اندكى پيشتر از رسيدن قيس بن مسهر- كه پيش از مسلم كشته شد- به قادسيه رسيد و دستگير و از بالاى قصر به زير افكنده شد و به قتل رسيد. به اين دليل كه خبر قتل عبداللّه بن يقطر، اندكى پس از خبر قتل مسلم و هانى بن عروه در زباله به امام (ع) رسيد و حضرت از قتل آنان اين گونه خبر داد: اما بعد، خبرى دردناك به ما رسيده است! مسلم بن عقيل، هانى بن عروه و عبداللّه بن يقطر كشته شدهاند ... [١] ولى خبر قتل قيس اندكى پس از آن و در عذيب الهجانات به امام (ع) رسيد. [٢]
بنابراين هيچ منعى وجود ندارد كه هر دوى آنها پس از خروج امام (ع) از مكّه به كوفه اعزام شده باشند، ولى عبداللّه بن يقطر اندكى پيش از قيس رفته باشد. هر دوى آنها نيز با افكنده شدن از بالاى قصر كشته شده باشند، ولى ابن يقطر اندكى پيش از ابن مسهّر كشته شده باشد.
٣- برخى از منابع تاريخى نوشتهاند كه عبداللّه بن يقطر پيك مسلم بود. او پس از بيرون آمدن از كوفه در اطراف آن شهر و در نزديكى قادسيه دستگير شد و پيش از مسلم بن عقيل به شهادت رسيد. در روايت ابن شهر آشوب آمده است كه عبيداللّه زياد پس از ديدار با شريك ابن اعور حادثى در بستر بيمارى (در خانه هانى بن عروه) و اجرا نشدن نقشه شريك براى قتل عبيداللّه، ترسيد و بيرون آمد. چون وارد قصر شد، مالك بن يربوع تميمى نامهاى را كه از دست عبداللّه بن يقطر گرفته بود، آورد. در نامه چنين نوشته بود:
«به حسين بن على (ع)، اما بعد، به اطلاع شما مىرسانم كه اين شمار از كوفيان با شما بيعت كردهاند. چون نامهام به شما رسيد، بشتاب بشتاب كه مردم با تواند و به يزيد هيچ تمايل و گرايش ندارند. آنگاه عبيداللّه فرمان به قتل او داد. [٣]
[١]- تاريخ الطبرى، ج ٣، ص ٣٠٣.
[٢] همان، ص ٣٠٨.
[٣] مناقب آل ابى طالب، ج ٤، ص ٩٤؛ و به نقل از آن بحار، ج ٤٤، ص ٣٤٣.