با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٧٦ - قيس بن مسهر يا عبدالله بن يقطر؟

دستگير شد و سپس ابن زياد فرمان داد با شانه‌هاى بسته او را از بالاى قصر به زير افكندند، قيس بن مسهّر صيداوى بود يا عبداللّه بن يقطر؟

شيخ مفيد در اين باره گويد: «گفته شده است كه برادر رضاعى خويش عبداللّه بن يقطر را به كوفه فرستاد ...» [١]

يا آن كه امام (ع) هر دوى آنها را در اثناى راه فرستاد و هر دو در قادسيه دستگير شدند و هر دو به فرمان ابن زياد از بالاى قصر به زير افكنده شده به شهادت رسيدند؟!

يا اين كه اين داستان اين دو شهيد بزرگوار متفاوت است؟

براى كشف حقيقت و برداشتن ابهام از اين موضوع ملاحظات زير به خواننده عزيز ارائه مى‌گردد:

١- منابع تاريخى تأكيد دارند كه اين هر دو شهيد پيك امام (ع) به كوفه بوده‌اند. ولى مكان اعزام قيس بن مسهّر به كوفه حاجر از بطن الرمه ذكر گرديده است. ولى مكان و زمانى كه امام (ع) عبداللّه بن يقطر را اعزام داشت، روشن نيست. براى مثال مورّخان گويند: حسين (ع) پس از رسيدن به الحاجر از بطن رمّه نامه‌اى براى مسلم و شيعيان كوفه نوشت و همراه قيس فرستاد ... [٢] ليكن درباره ابن يقطر مى‌گويند: «امام (ع) او را از ميان راه سوى مسلم بن عقيل فرستاد و اين در حالى بود كه از گرفتارى مسلم اطلاع نداشت.» [٣]

آرى، شيخ سماوى در اينجا به يك نكته مهم اشاره مى‌كند و مى‌گويد: «ابن قيتبه و ابن مسكويه گفته‌اند: كسى كه حسين (ع) او را فرستاد قيس بن مسهّر بود ... و عبداللّه يقطر را با مسلم فرستاد. او نيز پس از مشاهده بى‌وفايى كوفيان، پيش از آن كه گرفتار شود، عبداللّه را نزد حسين فرستاد تا موضوع را به او گزارش دهد.» [٤] اگر اين سخن درست باشد، پيك امام به كوفه در طول راه قيس بن مسهّر بوده است، نه كس ديگر.

[١] الارشاد، ص ٢٠٢.

[٢] ابصار العين، ص ١١٢؛ تاريخ الطبرى، ج ٣، ص ٣٠١؛ الارشاد، ص ٢٠٢؛ و ر. ك: انساب الاشراف، ج ٣، ص ٣٧٨؛ الاخبار الطوال، ص ٢٤٥- ٢٤٦؛ مثير الاحزان، ص ٤٢؛ تذكرة الخواص، ص ٢٢١.

[٣] تاريخ الطبرى، ج ٣، ص ٣٠٣؛ و ر. ك: ابصارالعين، ص ٩٣.

[٤] ابصار العين، ص ٩٤.