با کاروان حسینی - ت بینش - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦٩ - جاى دقيق ديدار فرزدق با امام(ع) كجا بود؟

امام (ع) از منطقه زباله با يكديگر ديدار كردند. مانند سيد بن طاووس آنجا كه مى‌گويد:

آنگاه حسين از زباله به سوى وعدگاه الهى حركت كرد، پس به فرزدق شاعر برخورد ...» [١]

گفتار سيد بن طاووس- بر فرض اين كه فرزدق در راه خود مكّه بود- بعيدترين اقوال است؛ و قابل پذيرش نيست. زيرا اگر فرزدق با امام (ع)- كه روز ترويه از مكّه بيرون آمد- پيش از زباله از سوى كوفه ديدار كرده باشد، به مراسم حج نمى‌رسيده است. زيرا فاصله ميان زباله و مكّه مكرّمه چندين روز راه است. مطابق اين گفته ايّام حجّ به پايان رسيده و فرزدق در زباله هنوز به مكّه نرسيده است!

اما قابل پذيرش‌ترين اقوال و قوى‌ترين آنها نقل شيخ مفيد، طبرى و ابن جوزى است كه معتقدند اين ديدار در سرزمين حرم، اطراف شهر مكّه و طبق نقل سبط ابن جوزى در بستان بنى عامر بوده است. زيرا اين ديدار در روز ترويه انجام شد و به ناچار بايد مكان آن نزديك- و بسيار نزديك- مكّه بوده باشد تا بتواند همراه مادرش به مراسم حج برسد.

آرى، اين امكان وجود دارد كه مطابق قول سيد ابن طاووس، بعد از زباله با امام ديدار كرده باشد، آن هم در صورتى كه اين ديدار، دومين ديدار ميان آن دو- پس از بازگشت فرزدق از مراسم حج- باشد. ولى اين احتمال بسيار بعيد است. چرا كه مسافت ميان مكّه و زباله، نزديك قادسيه، زياد است. آرى، پذيرش اين قول در يك حالت ممكن است و آن در صورتى است كه فرزدق بلافاصله پس از مراسم حج مكّه را ترك گفته باشد و با جدّيت تمام به دنبال امام (ع) راه افتاده، بدون توجه به هيچ چيز پس از زباله خود را به امام (ع) رسانده باشد. ولى هيچ يك از منابع تاريخى چنين موضوعى را تأييد نمى‌كند.

اگر درست باشد- كه طبق روايت سيد ابن طاووس- اين دومين ديدار ميان آن دو، پس از بازگشت فرزدق از حج بوده است، در اين صورت نقل سيد ابن طاووس قابل پذيرش است كه مى‌گويد فرزدق پس از سلام بر امام گفت: «اى پسر رسول خدا (ص) چگونه به كوفيان اعتماد مى‌كنى و حال آن كه اينان پسر عمويت، مسلم و طرفدارانش را كشته‌اند؟!» [٢] زيرا خبر شهادت مسلم در آن هنگام در منطقه پخش شده بود، يا آن كه فرزدق پيش از

[١] اللهوف، ص ٣٢.

[٢] اللهوف، ص ٣٢.