توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٤ - ترك مسند

را بخواهند كامل و بدون محذوف بياورند حتما جمله منظور را فعليّه ذكر مى‌كنند چنانچه در فرموده حقتعالى: و لئن سئلتهم الخ‌ كه دقيقا مشابه با آيه قبلى است جمله فعليّه آورده شده.

قوله: و لئن سئلتهم من خلق السموات و الارض ليقولنّ خلقهنّ العزيز العليم‌ : آيه (٩) از سوره زخرف.

قوله: و كقوله تعالى: قال من يحيى العظام الخ‌ : آيه (٧٨) از سوره يس.

يعنى: گفت اين استخوانهاى پوسيده را چه كسى زنده ميكند.

بگو اى پيغمبر ما آن خدائى زنده مى‌كند كه اول بار آنها را حيات بخشيد.

قوله: يرثى يزيد بن نهشل: مرثيه عبارت است از ذكر محاسن كسى پس از موتش و يزيد بن نهشل برادر شاعر مى‌باشد.

قوله: ليبك يزيد: كلمه [ليبك‌] بضمّ ياء و به صيغه مجهول مى‌باشد و [يزيد] نائب فاعلش بوده و چون غير منصرف است بدون تنوين قرائت مى‌شود.

قوله: كانّه قيل [من يبكيه‌]: يعنى پس از آنكه شاعر گفت [ليبك يزيد] يعنى بايد بر يزيد گريه شود گفته شده: چه كسى بر يزيد گريه نمايد و اين جمله سئوال مقدر است و [ضارع‌] جواب از اينسئوال استكه فعل آن يعنى [يبكيه‌] حذف شده.

قوله: اى ذليل: تفسير است براى [ضارع‌].

قوله: لخصومة: حرف [لام‌] در اين كلمه ممكن است دالّ بر توقيت بوده كه در اين صورت معناى آن اين ميشود: زمان خصومتش با غير.