توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٨ - دليل سوم

قوله: على ما هو اصلها: يعنى اصل [ان‌].

قوله: فطالبهما بالسبب: ضمير فاعلى در [طالبهما] به بعض و ضمير مفعولى به مصنف و سكاكى راجع است.

قوله: انه محمول على الضرورة: ضمير در [انّه‌] به فصل آوردن ضمير راجع است.

متن: و منها: التقديم كقولك فى قصره: تميمى انا.

و فى قصرها: انا كفيت مهمك.

شرح عربى‌

( و منها التقديم) اى تقديم ما حقه التأخير كتقديم الخبر على المبتدأ او المعمولات على الفعل‌ ( كقولك فى قصره) اى قصر الموصوف‌ ( تميمى انا) كان الانسب ذكر المثالين لان التميميه و القيسية ان تنافيا لم يصلح هذا مثالا لقصر الافراد و الا لم يصلح لقصر القلب بل للافراد ( و فى قصرها انا كفيت مهمك) افرادا و قلبا او تعيينا بحسب اعتقاد المخاطب.

ترجمه‌

مصنف گويد:

و از جمله طرق قصر تقديم ميباشد مانند قول شما در قصر موصوف بر صفت: تميمى انا.

و در قصر صفت بر موصوف مى‌گويند: انا كفيت مهمّك.

شارح گويد:

مقصود اين است كه يكى از طرق افاده حصر و قصر تقديم كلمه‌ايست كه حقش اينست كه مؤخّر بيايد نظير تقديم خبر بر مبتداء يا معمولات فعل بر فعل همچون قول شما در قصر موصوف بر صفت: تميمى انا.

البته مناسب بود كه مصنف دو مثال در اينجا مى‌آورد يكى براى قصر