توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٨ - مفرد آوردن مسند

و زيد قام ابوه، شاهد در جمله [قام ابوه‌] است.

و زيد مررت به، شاهد در جمله [مررت به‌] مى‌باشد.

و زيد ضرب عمروا فى داره، شاهد در [ضرب عمروا فى داره‌] است.

و زيد ضربته، شاهد در جمله [ضربته‌] مى‌باشد.

و نظير اين جملات از جملى كه خبر براى مبتداء واقع شده و در عين حال مفيد تقوى نمى‌باشند.

و عمده در اين باب آنست كه كلام سكاكى را بايد مورد بررسى و تحقيق قرار داد چه آنكه اصطلاح مسند سببى از مخترعات منحصر به فرد خود وى بوده و از سابقين چنين تعبيرى معروف نمى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: بجملة علّقت على مبتداء بعائد: مقصود از تعليق جمله بر مبتداء ربط آن به مبتداء مى‌باشد و كلمه [بعائد] جار و مجرور، متعلق است به [علّقت‌] يعنى ربط جمله به مبتداء بواسطه عائد باشد و مقصود از [عائد] ضميرى است كه از جمله خبر به مبتداء برمى‌گردد.

قوله: لا يكون مسندا اليه: اين جمله صفتست براى [عائد].

قوله: فيخرج عنه المسند الخ: ضمير در [عنه‌] به مسند سببى راجع است.

قوله: لانّه مفرد: ضمير در [لانّه‌] به [منطلق ابوه‌] راجع است و وجه مفرد بودن آن اينست كه وصف با مرفوعش در حكم مفرد مى‌باشد فلذا در اصطلاح آن را شبه جمله گويند.

قوله: لان تعليقها على المبتداء: ضمير در [تعليقها] بجمله‌

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني ؛ ج‌٢ ؛ ص٤٩