توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٠ - وجوه ترجيح مجهول بودن«لبيك» بر معلوم بودنش

مشتمل باشد بر دو اسناد اقوى از تركيبى استكه فاقد آن باشد.

قوله: و ان الاجمال ثمّ التفصيل اوقع فى النفس: جهت آن اينست كه در ذكر اجمالى سامع بشوق و رغبت مى‌آيد كه راجع به موضوع مجمل جزئيات را درك نمايد از اينرو با دقت و احتياط كامل به كلام گوش فرامى‌دهد در نتيجه پس از شنيدن تفاصيل مطالب در ذهنش بهتر جايگزين مى‌گردد.

قوله: لكونه مسندا اليه: ضمير در [لكونه‌] به [يزيد] راجع است و مقصود از [مسنداليه‌] در اينجا نائب فاعل مى‌باشد چه آن‌كه اصطلاحا به سه چيز مسنداليه اطلاق مى‌شود:

فاعل، نائب فاعل و مبتداء.

قوله: كما فى خلافه: يعنى كما اينكه در قرائت خلاف كه ليبك مبنيّا للفاعل خوانده شود يزيد منصوب بوده و مفعول فعل مى‌باشد.

قوله: و تمام الكلام به: ضمير در [به‌] به نائب فاعل راجعست.

قوله: يسند هو اليه: ضمير [هو] به فعل و ضمير مجرورى در [اليه‌] به فاعل برمى‌گردد.

متن: و اما ذكره، فلما مرّ او ان يتعيّن كونه اسما او فعلا.

شرح عربى‌

و اما ذكره اى ذكر المسند، فلما مرّ فى ذكر المسند اليه من كون الذكر هو الاصل مع عدم المقتضى للعدول و من الاحتياط التعويل على القرينة مثل: خلقهنّ العزيز العليم و من التعريض بغباوة السامع نحو: محمّد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نبيّنا فى جواب من قال: من نبيّكم؟

و غير ذلك.