توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٣ - شرط قصر

حكم مخاطب تحقق يابد و قصر قلب ثابت شود اين نيز فاسد است چون انتفاء غير را از طريق ديگر مى‌توان احراز نمود مثل اينكه مخاطب به آن تصريح كرده و بگويد: ما زيد الا قاعد.

قوله: و قصر التعيين الخ: مقصود از قصر تعيين آن است كه متكلم احد الوصفين را كه مخاطب در ثبوت يكى از آندو شك و ترديد دارد اثبات كند.

متن: و للقصر طرق:

منها: العطف: كقولك فى قصره افرادا، زيد شاعر لا كاتب، او ما زيد كاتبا بل شاعر.

و قلبا: زيد قائم لا قاعد، او ما زيد قاعدا بل قائم.

و فى قصرها: زيد شاعر لا عمرو، او ما عمرو شاعرا بل زيد.

و منها: النفى و الاستثناء كقولك فى قصره: ما زيد الّا شاعر، و ما زيد الّا قائم.

و فى قصرها: ما شاعر الّا زيد.

و منها: انما كقولك فى قصره: انما زيد كاتب و انما زيد قائم.

و فى قصرها: انما قائم زيد لتضمّنه معنى ما و الّا.

شرح عربى‌

( و للقصر طرق) و المذكور ههنا اربعة و غيرها قد سبق ذكره.

فالاربعة المذكورة ههنا ( منها العطف كقولك فى قصره) اى قصر الموصوف على الصفة ( افرادا زيد شاعر لا كاتب او ما زيد كاتبا بل شاعر) مثل بمثالين او لهما الوصف المثبت فيه معطوف عليه و المنفى معطوف و الثانى بالعكس‌ ( و قلبا زيد قائم لا قاعد او ما زيد قائما بل قاعد) فان قلت‌