توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠١ - نكاتى كه مجوز عدول از مستقبل به غير آن مىباشند و تفصيل آنها

و ضمير مجرورى در [عليه‌] به استعمال ماضى با كلمه [ان‌] به منظور اظهار رغبت در وقوع شرط راجع است و حاصل آنكه بر همين استعمال وارد شده فرموده حقتعالى در قرآن شريف.

و لا تكرهوا فتياتكم على البغاء ان اردن تحصّنا ، يعنى دختران جوان را بر عمل زنا اجبار نكنيد اگر اراده عفت و پاكدامنى دارند.

شاهد در [ان اردن‌] استكه [ان يردن‌] گفته نشده.

يعنى بس كه امر عفت و پاكدامنى مطلوب و مرغوب است گويا براى دختران مزبور اراده آن حاصل بوده بطورى كه از آن بايد بصيغه ماضى تعبير كرد.

سؤال‌

تعليق نهى از اكراه كردن دختران بر صورتى كه ايشان اراده عفّت و پاكدامنى داشته باشند دلالت ميكند كه در وقتيكه اين اراده در ايشان منتفى بود اكراه جايز باشد زيرا مقتضاى تعليق حكم بر شرط همين است و حاصل آنكه:

معناى منطوقى آيه اينست كه: اگر دختران اراده عفت داشتند شما موالى ايشان را بر زناء دادن اجبار و اكراه نكنيد.

واضح است كه مفهوم آن اينست كه اگر اراده عفت در ايشان نبود پس ايشان را اكراه نمائيد.

در حاليكه اجبار و اكراه مطلقا حرام و غير مشروع است.

جواب‌

از اين سئوال اينطور جواب داده شده كه:

آنانكه مى‌گويند تقييد حكم و تعليق آن بر شرط دلالت بر نفى حكم‌