توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٦ - اعتبار برخى از خصوصيات در لو

ابلغ وجه و آكده كما فى قوله تعالى: اللّه يستهزء بهم‌ ، حيث لم يقل الله مستهزئ بهم قصدا الى استمرار الاستهزاء و تجددها وقتا فوقتا.

ترجمه‌

مصنف گويد:

پس در دو جمله شرط و جزاء [لو] لازمست عدم ثبوت و ماضويّت.

و دخول اين كلمه [لو] بر فعل مضارع در مثل: لو يطيعكم فى كثير من الامر لعنتم براى قصد استمرار فعل در زمان گذشته زمانى بعد از زمان ديگر مى‌باشد چنانچه در فرموده حقتعالى: اللّه يستهزء بهم‌ چنينست‌

شارح گويد:

وقتى گفتيم كلمه [لو] براى شرط در زمان گذشته است پس لازمه آن اينست كه در دو جمله شرط و جزاء آن دو امر بايد تحقق داشته باشد:

الف: عدم ثبوت.

ب: ماضى بودن مضمون شرط و جزاء.

زيرا ثبوت با تعليق و استقبال با ماضى تنافى دارد از اينرو نبايد در دو جمله شرط و جزاء [لو] از فعليّت ماضويّه عدول شود مگر بخاطر نكته‌اى كه مقتضى عدول مى‌باشد.

و مذهب و مرام مبرّد آنستكه [لو] در زمان مستقبل همچون استعمال [ان‌] وصليّه استعمال مى‌گردد و اين استعمال اگرچه قليل و نادر است ولى معذلك ثابت و مسلم مى‌باشد مانند فرموده پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: اطلبوا العلم و لو بالصّين [علم و دانش را طلب كنيد اگر چه در چين باشد].

و نيز مانند ديگر فرموده حضرتش: و انّى اباهى بكم الامم يوم القيمة