توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨ - اعتبار برخى از خصوصيات در لو

جواب‌

سرّ آن اينست كه آنچه در استعمالات آمده آنست كه حال ماضى را محكى قرار داده‌اند و تابحال با موردى برخورد نكرده‌ايم كه حال مستقبل را بواسطه تعبير بصيغه مضارع حكايت كرده باشند.

قوله: الذى من شأنه ان يشاهد: زيرا زمان حاضر به مرأى و مسمع شخص بوده و در صورتى كه در وى مانعى نباشد حوادث در آنرا ديده و مى‌شنود بخلاف زمان ماضى كه باعتبار انقضائش و مستقبل كه به ملاحظه نيامدنش از حسّ مخفى مى‌باشند.

قوله: تلك الصّورة: يعنى صورت رؤيت كافرين در حالى كه بر روى آتش نگاه داشته شده‌اند.

قوله: ليشاهدها السامعون: ضمير مفعولى در [يشاهدها] به صورت راجع بوده و مقصود از [سامعون‌] شنونده‌گان صيغه مضارع مى‌باشند.

قوله: لغرابة: متعلق است به [يهتمّ‌] و مراد از [غرابت‌] ندرت وقوع مى‌باشد.

قوله: او فظاعة: يعنى آشكارا بودنش.

قوله: او نحو ذلك: مثل لطيف و رقيق بودنش.

قوله: فتثير سحابا : سوره فاطر آيه (٩).

شاهد در [تثير] است كه به صيغه مضارع بوده و بجاى [أثارت‌] كه با [ارسل‌] و [سقناه‌] و [احيينا] مناسب است استعمال گرديده تا بدين ترتيب آن صورت بديع و زيبا يعنى صورت برانگيختن و حركت دادن ابرهاى مسخر بين آسمان و زمين در ذهن سامع حاضر شود چه آنكه اين‌