توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٨ - طرق قصر

است در سائر طرق قصر كه امر بهمين منوال است كه در اين طريق بيان شد.

ب: نفى و استثناء همچون قول شما در قصر موصوف بر صفت به نحو افراد كه مى‌گوئيد: ما زيد الا شاعر و در قصر قلب مى‌گوئيد: ما زيد الّا قائم.

و در قصر صفت بر موصوف بنحو افراد و قلب مى‌گوئيد: ما شاعر الّا زيد.

و بايد توجه داشت تمام امثله‌اى كه ذكر شد براى مثال بودن قصر تعيين نيز صلاحيت دارند منتهى تفاوت باعتبار اعتقاد مخاطب ميباشد.

ح: كلمه [انّما] همچون قول شما در قصر موصوف بر صفت بنحو افراد كه مى‌گوئيد: انما زيد كاتب و بنحو قلب مى‌گوئيد: انما زيد قائم.

و در قصر صفت بر موصوف بطور افراد و قلب مى‌گوئيد: انّما قائم زيد شيخ عبد القاهر در كتاب دلائل الاعجاز گفته است:

دو كلمه [انّما] و [لاء عاطفه‌] در كلامى استعمال مى‌شوند كه در آن قصر قلب اعتبا شده نه قصر افراد.

سپس شارح گويد:

مصنف در مقام بيان سبب حصول قصر بواسطه [انّما] مى‌گويد:

وجه آنكه قصر از كلمه [انّما] استفاده مى‌شود آن است كه اين كلمه متضمن معناى [ما] و [الّا] مى‌باشد و سپس اشاره نمود كه [انّما] بمعناى [ما] و [الّا] نبوده تا بين [انّما] و [ما و لا] ترادف باشد بلكه همانطورى كه اشاره شد كلمه مزبور متضمن معناى آندو مى‌باشد و فرق است بين اين كه در شيئى معناى شيئ ديگر بوده و آنكه شيئى بطور مطلق شيئ ديگر