توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٦ - تقييد مسند فعلى بشرط

قوله: و حالات تقتضى تقييده به: كلمه [حالات‌] عطف تفسير است براى [اعتبارات‌] و ضمير در [تقييده‌] به فعل واقع در جزاء راجع بوده و ضمير در [به‌] به شرط برمى‌گردد.

قوله: يعنى حروف الشرط و اسمائه: اين تفسير از شارح به اين منظور است كه توهّم نشود مقصود از [ادوات‌] صرفا حروف ميباشد.

قوله: من التفصيل: بيان است براى [ماء موصوله‌] در [ما بين ادواته‌] و مقصود از تفصيل فرق و تفاوتهاى معنوى است كه بين ادوات شرط وجود دارد.

قوله: و قد بيّن ذلك اى التفضيل فى علم النحو: مثلا در علم نحو مقرّر است.

در كلمه [انّ‌] و [اذا] هردو براى شرط در استقبال بوده با اين فرق كه [اذا] در مورد يقين بوقوع شرط آورده شده و [ان‌] در صورت شك و ترديد استعمال مى‌گردد.

و اما كلمه [لو] و [مهما] و [متى‌] فرقشان اينست كه:

[ لو] تنها براى شرط در زمان گذشته آورده مى‌شود ولى [مهما] و [متى‌] براى مطلق شرط استعمال مى‌گردند بدون اينكه خصوصيت زمانى منظور باشد.

و اما دو كلمه [من‌] و [ما] فرقشان اينست كه:

[ من‌] براى ذوالعقول استعمال شده و [ما] در غير ذوى العقول آورده مى‌شود.

قوله: و فى هذا الكلام اشارة الخ: مقصود از [هذا الكلام‌] عبارت مصنف استكه گفته: و اما تقييده بالشرط.