توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٤ - مفرد آوردن مسند

ايندو لازمه اعم از ملزوم (مفرد آوردن مسند) مى‌باشند و بديهيست كه لازمه اعم هم با ملزوم تحقق داشته و هم با غير آن.

قوله: لكن لا نسلّم انها لا تفيد التقوى: ضمير در [انّها] بهذه الصور راجع است كه مقصود از آن امثله سه‌گانه مذكور مى‌باشد.

قوله: ضرورة حصول تكرار الاسناد الخ: زيرا در تمام امثله يك بار مسند را به ضمير مبتداء اسناد داده‌ايم و بار ديگر مسند و ضمير را يكجا به نفس مبتداء و اين خود تكرار اسناد مى‌باشد.

قوله: لاجل هذا المعنى: مقصود از [هذا المعنى‌] غير سببى بودن مسند و افاده نكردن تقوى مى‌باشد.

قوله: و لا يلزم منه تحقق الافراد الخ: ضمير در [منه‌] به [افراد المسند لاجل هذا المعنى‌] راجع است.

قوله: ثمّ السّببى و الفعلى من اصطلاحات الخ: در مقام انتقاد و اشكال به مصنف گفته شده:

وى تنها از مسند سببى و غير سببى نامى بيش نبرده و بدون اينكه حقيقت و ماهيت ايندو را تعريف كند صرفا بذكر مثال براى مسند سببى اكتفاء نموده و پرواضح است كه بواسطه مجرد مثال حقائق معلوم و روشن نمى‌شوند پس بر وى لازم بود كه ابتداء مسند سببى را تعريف مى‌نمود و پس از آن مثال برايش ذكر مى‌كرد.

شارح براى دفع اين اعتراض مى‌گويد:

تعبير به سببى و فعلى از اصطلاحات و مخترعات سكاكى است و مع ذلك خود سكاكى نيز براى مسند سببى تعريف و تفسيرى نموده كه بلحاظ اغلاق و صعوبتى كه دارد حقيقت معرّف آنطوريكه بايد معلوم شود روشن‌