توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧١ - اسميه و فعليه و شرطيه آوردن جمله مسند

شارح گويد:

يعنى بودن مسند جمله براى سببيت يا تقوى است و اسميه بودنش براى دلالت بر دوام و ثبوت بوده و فعليه آوردنش براى دلالت بر تجدّد و حدوث و دلالت كردن بر يكى از سه زمان با عبارتى كوتاه و مختصر مى‌باشد و شرطيه آوردنش براى اعتبارات و ملاحظات مختلفى است كه از ادوات شرط حاصل مى‌گردد.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و كونها فعليّه: ضمير در [كونها] بجمله مسند راجعست‌

قوله: الحاصلة من ادوات الشرط: كلمه [الحاصلة] صفت است براى [اعتبارات‌].

متن: و ظرفيّتها لاختصار الفعلية اذ هى مقدرة بالفعل على الاصح.

شرح عربى‌

( و ظرفيّتها لاختصار الفعليّة اذ هى) اى الظّرفيّة ( مقدّرة بالفعل على الاصح) لان الفعل هو الاصل فى العمل.

و قيل باسم الفاعل لان الاصل فى الخبر ان يكون مفردا.

و رجح الاول بوقوع الظرف صلة للموصول نحوى الذى فى الدار اخوك و اجيب بان الصلة من مظان الجملة بخلاف الخبر.

و لو قال اذ الظرف مقدر بالفعل على الاصح لكان اصوب لان ظاهر عبارته يقتضى انّ الجملة الظرفيّة مقدّرة باسم الفاعل على القول الخبر الاصح و لا يخفى فساده.

ترجمه‌

مصنف گويد: