توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥ - ترك مسند

پس در اين آيه شريفه مسند محذوف فعل است ولى در آنچه قبلا گذشت اسم يا جمله مى‌باشد.

و اما فرموده حقتعالى يعنى: فصبر جميل‌ .

در آن احتمال هردو امر مى‌باشد يعنى ممكن است از باب حذف مسند بوده كما اينكه احتمال آن است كه در آن مسنداليه حذف شده باشد، اگر در آن مسند محذوف باشد تقدير كلام چنين است: فصبر جميل اجمل و اگر مسنداليه حذف شده باشد تقدير فامرى صبر جميل مى‌باشد.

پس خاصيت حذف در اينجا تكثير فائده است چه آنكه ميتوان كلام را بهريك از دو معنا حمل نمود بخلاف آنكه اگر مسند يا مسنداليه محذوف را ذكر نمائيم كه در اين فرض كلام صريح در يكى از آندو بوده و نمى‌توان آن را بهريك از دو احتمال حمل نمود.

شرح فارسى:

توضيح‌

قوله: و قوله انّ محلّا و انّ مرتحلا الخ: اين بيت مطلع قصيده‌اى است از ميمون بن قيس معروف به [اعشى‌].

قوله: و المسافرون قد توغلوا فى المضىّ: مقصود از [مسافرون‌] اموات بوده كه مسافرين سفر آخرت مى‌باشند و منظور از [توغل فى المضى‌] گذشتن قطعى و مسافرت حتمى است بنحوى كه ديگر از سفر رجعت و برگشتن نمى‌باشد.

قوله: و نحن على اثرهم عن قريب: يعنى و نحن على اثرهم عن قريب مرتحلون.