توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٤ - استفاده تخصيص از تقديم

هذا العارض و ان كان ذكر اللّه اهم فى نفسه هذا جواب جار اللّه العلامة فى الكشاف‌ ( و بانّه) اى باسم ربك‌ ( متعلق باقرأ الثانى) اى هو مفعول اقرأ الذى بعده‌ ( و معنى) اقرأ ( الاول اوجد القرائة) من غير اعتبار تعديته الى مقروء به كما فى فلان يعطى و يمنع كذا فى المفتاح.

ترجمه‌

استفاده تخصيص از تقديم‌

مصنف گويد:

تخصيص غالبا لازمه تقديم مى‌باشد و از اين‌رو معناى:

ايّاك نعبد و ايّاك نستعين‌ آنستكه:

نخصّك بالعبادة و الاستعانة يعنى تو را بعبادت و كمك خواستن اختصاص مى‌دهيم.

و معناى: لالى الله تحشرون‌ ، اليه تحشرون لا الى غيره، يعنى بسوى حقتعالى محشور شده نه بسوى غيرش مى‌باشد و تقديم در تمام امثله غير از تخصيص اين معنا را افاده مى‌كند كه بشئ مقدم اهتمام مى‌باشد و بخاطر همين است كه در [بسم اللّه‌] مقدر را مؤخر مى‌آورند:

ولى به اين كلام كه تقديم مفيد اختصاص است بواسطه آيه شريفه‌ (اقرء باسم ربّك) ايراد شده.

و از آن اينطور جواب داده شده كه آنچه مورد اهتمام در اين مقام است، قرائت بوده از اينرو ابتداء كلام فعل يعنى [اقرء] آمده است مضافا به اينكه [باسم ربّك‌] متعلق است به [اقرء دوّم‌] و معناى [اقرء] اوّل اوجد القرائه مى‌باشد.

شارح گويد:

مقصود از اينكه مصنف گفته: تخصيص غالبا لازمه تقديم ميباشد اين استكه: