مجمع الرسائل - نجفی، محمد حسن - الصفحة ٤٥١
جاهل اگر مقصر باشد روزهاش باطل است و قضا بر او واجب مىشود بدون كفاره و اگر غير مقصر است كفاره و قضا بر او لازم نيست [١].
مفطراتى كه انجام آنها حرام نيست ولى موجب قضا مى شوند عبارتند از: ١ - افطار كردن پيش از تفحص از صبح با قدرت بر انجام آن البته بنابر اينكه انجام مفطرات تا يقين به طلوع صبح جايز باشد و ليكن اگر بعدا معلوم شود كه صبح بوده است قضا بر او واجب است ولى كفاره لازم نيست.
(مسأله ١٤١٧): اگر شخص تفحص از صبح نمايد و به باقى بودن شب مطمئن شود و يا قدرت بر تفحص از صبح نداشته باشد [٢] و مفطرى انجام دهد و بعد معلوم شود كه صبح بوده، بر او قضا و كفاره آن روزه لازم نيست و در اين فرض حكم به صحت روزه ماه رمضان و واجب معين اقرب است.
٢ - اعتماد نمودن به قول كسى كه به بقاء شب خبر دهد و شخص به قول او مطمئن شود و يا مظنه داشته باشد و مفطرى انجام دهد و بعد معلوم شود كه صبح بوده، ولى اگر علم پيدا كند و يا اينكه خودش تفحص كند قضا بر او لازم نيست [٣].
= او لازم نيست.
محمد كاظم طباطبائى: اگر معلوم شود كه مفطر بوده و يا موجب اختلال
نيت شود قضاى آن روز بى اشكال واجب است.
[١] ميرزاى شيرازى: احوط در اين صورت كفاره است و بلكه خالى از قوت نيست.
[٢] محمد كاظم طباطبائى: احوط در صورت عدم قدرت قضا است بلكه خالى از
قوت نيست و بلكه احوط در صورت اطمينان به باقى بودن شب در ماه رمضان نيز
قضا كردن روزه است ولى در غير ماه رمضان و حتى روزه واجب معين اقوى عدم
صحت است.
[٣] محمد كاظم طباطبائى - محمد باقر شيرازى: گذشت كه قضا احوط است.