اقوال و بخشى از ادله و نتايج و ثمرات حاصله نسبت به حرمت يا جواز تقليد ابتدائى ميت بيان مى گردد، اين آراء و نظريات عبارتند از: ١ - جواز و بلكه وجوب تخيير تقليد از مجتهد زنده براى عموم مردم خصوصا با توجه به شرايط اجتهاد و احتياط، اين نظريه بين بزرگان فقها و اصوليين مشهور است.
٢ - وجوب اجتهاد براى همه مردم، اين بيان توسط فقهاء حلب ارائه گرديده است.
٣ - حرمت اجتهاد و تقليد متعارف و جواز اجتهاد و تقليدى كه بر اساس متن روايات رسيده از ائمه (ع) باشد كه اين بيان بوسيله محدثين بزرگ ارائه گرديده و بعضى از اصوليين والا مقام چون فاضل تونى نيز بيانى نزديك به آن دارند.
٤ - حرمت تقليد از ميت مطلقا ابتدائا و بقاء، اين نظريه بين فقها و اصوليين قبل از ازمنه اخير همچون محقق كركى و وحيد بهبهانى و شيخ انصارى و محقق خراسانى و محقق نائينى و امثال آنها مشهور مى باشد.
٥ - جواز تقليد ميت حتى تقليد ابتدائى خصوصا اگر اعلم و اتقى باشد، اين بيان توسط بزرگانى چون محقق اعظم قمى و صاحب ضوابط الاصول عنوان شده و همچنين با توجه به بعضى مبانى، شريف العلماء استاد شيخ انصارى (قده) نيز اين نظريه را بيان كرده اند.
٦ - تفكيك بين تقليد ابتدائى ميت و بقاء بر تقليد با حكم به حليت بقاء بر تقليد و حرمت تقليد ابتدائى ميت، اين نظريه بين فقهاء ازمنه اخير مشهور است با تفصيل بين اعلميت مقلد ميت يا اعلميت مقلد حى.
٧ - جمع بين تقليد ميت اعلم وحى اعلم در ابتداء بلكه در بقاء اگر