مجمع الرسائل - نجفی، محمد حسن - الصفحة ١٢٦
(مسأله ٣٦٠): غسل به دو صورت انجام مى گيرد ارتماسى و ترتيبى كه به صورت زير تعريف مى شوند: ١ - غسل ارتماسى: عبارت از فرو رفتن دفعى در آب با تمام بدن به حسب عرف مى باشد، يعنى در عرف بگويند كه يك دفعه داخل در آب شد، و در اين صورت از غسل، لازم نيست كه شخص تمام بدن خود را پس از فرو رفتن در آب، بيرون آورد و بلكه اگر تا ساق پا يا زانو بلكه تا كمر و سينه او در آب باشد اشكالى ندارد [١] و ليكن احوط بيرون آوردن تمام بدن از آب است.
٢ - غسل ترتيبى: عبارت از شستن تمام بدن است به تدريج و نه دفعتا و شكل آن اين گونه است كه ابتدا بايد سر و گردن را شست و بعد طرف راست [٢] و بعد طرف چپ را و اين ترتيب بايد در نحوه شستن موجود باشد و احوط شستن طرف راست گردن است همراه با طرف راست بدن و همچنين شستن طرف چپ گردن است با طرف چپ بدن، كه در نهايت با طرف چپ بدن غسل را خاتمه داد.
(مسأله ٣٦١): در غسل ارتماسى اگر مقدارى از بدن باقى بماند و در آب فرو نرود هر چند آن مقدار بسيار كم باشد، و بعد از بيرون آمدن از آب متوجه آن شود بايد غسل را اعاده كند.
(مسأله ٣٦٢): در معنى ارتماسى بودن غسل ارتماسى بين تدريجى
[١] محمد كاظم طباطبائى: بلكه اگر در زير آب باشد و بدن را به قصد غسل
حركت بدهد، صحيح است و احوط اختصار بر آنچه كه در متن است مى باشد.
[٢] محمد باقر شيرازى: ليكن لزوم تقديم راست بر چپ بنابر احتياط است.