(مسأله ٥٧٢): زوال آفتاب به چند چيز شناخته مىشود: ١ - به ميل آفتاب به جانب ابروى راست براى كسى كه به سمت نقطه جنوب بايستد. ٢ - به زياد شدن سايه شاخص بعد از كم شدن آن. ٣ - به حادث شدن سايه شاخص بعد از بر طرف شدن آن، و ليكن صورت اول در اين مورد تقريبى است و نه حقيقى [١] ٤ - به حالتى كه در آن آفتاب از بالاى سر شهر در آن روز عبور كند مثل شهر مكه در بعضى اوقات [٢]، و در غالب بلاد اين مسأله صدق پيدا نمى كند و زوال آفتاب به اين طريق تشخيص داده نمى شود.
(مسأله ٥٧٣): به تأخير انداختن نماز از زمانى كه براى آن معين شده است جايز نيست و همچنين تقديم نماز از وقت معين آن نيز جايز نمى باشد و اگر شخص پيش از وقت نمازش را خوانده باشد نمازش باطل است، چه تمام نماز پيش از وقت واقع شده باشد و چه بعضى از آن، چه عمدا مقدم نموده باشد و چه از روى فراموشى، چه عالم به مسأله باشد و چه جاهل به آن، چه وقت را بشناسد و چه وقت خواندن نماز را نداند.

= و اگر شك كند، پس اگر از جهت حكم شرعى باشد احتياط، اولى و احوط است،
البته اگر ممكن باشد و معارض با وقت مغرب نباشد اگر چه استصحاب بقاء وقت در
اين صورت هم بعيد نيست، و اگر شك از جهت موضوع خارجى باشد پس اگر
تفحص به آسانى ممكن نباشد و ترس از گذشتن وقت هم نباشد، استصحاب بقاء وقت
جارى مىشود والا مشكل است.
[١] محمد باقر شيرازى: فرقى بين اين دو علامت نيست بلكه علامت دوم
محقق تر از علامت اول در عالم ظهور و ثبوت خارجى مى باشد.
[٢] محمد باقر شيرازى: و نيز تمام بلادى كه در خط استوا و دو طرف آن واقع
هستند تا ٥ / ٢٣ درجه كه مجموعا نزديك ٤٧ درجه مىشود.