مجمع الرسائل - نجفی، محمد حسن - الصفحة ٢٩٢
(مسأله ٩١٩): بهتر آن است كه امام و منفرد تسليم دوم را به طرف قبله بگويند و ليكن منفرد بايد اشاره كند به گوشه چشم از طرف صدغ (طرف پيشانى) به طرف راست، و امام بايد اشاره كند به سمت راست و مأموم نيز به صورت مذكور بايد عمل كند اگر در طرف چپ او شخصى نباشد و اگر در طرف چپ او شخصى باشد مستحب است كه يك سلام ديگر نيز بگويد چه آن شخص بالغ باشد و چه مميز، و با صورت خود به طرف چپ اشاره كند، و بعضى ديوار را قائم مقام شخص دانستهاند و گفتن سلام مذكور بر اين تقدير نيز بهتر است.
(مسأله ٩٢٠): اگر مأموم پيش از دو سلام از نماز بيرون نرفته باشد [١] به سلام اول [٢] از نماز خارج خواهد شد.
(مسأله ٩٢١): اگر نمازگزار لفظ " ورحمة الله وبركاته " را گفته و فعل منافى هم به عمل آورد و بعد شك كند كه اين " ورحمة الله وبركاته " را كه گفتم آيا صيغه اول سلام بود يا صيغه آخر آن، بايد اعتنايى به آن شك نكند چون فعل منافى انجام داده است، و اگر فعل منافى انجام نداده باشد بايد " السلام علينا " را بگويد و يا " السلام عليكم " را و يا هر دو را بگويد و اگر بعد معلوم شود كه سلام واجب را هم گفته بود اشكالى ندارد.
(مسأله ٩٢٢): هرگاه شخص قصد وجوب از " السلام عليكم " داشت و آن را آخر قرار داد و تخيير را نفهميده بود اشكالى ندارد.
(مسأله ٩٢٣): هرگاه جاهل مقصر هر سه سلام را به قصد وجوب
[١] محمد كاظم طباطبائى: يعنى " السلام علينا " را نگفته باشد.
[٢] محمد باقر شيرازى: همانگونه كه گذشت، خارج شدن كامل به سلام اول، محل
اشكال است.