مجمع الرسائل - نجفی، محمد حسن - الصفحة ٢٦٨
راست شده و بايستد و به ركوع رود و اگر ايستادن را انجام داده باشد و بعد از خم شدن ركوع را فراموش كرده باشد، بايد به صورت ركوع كننده برخيزد تا به مرتبه ركوع برسد [١]، و سپس ركوع را بجا آورد [٢]، و اگر قدرى خم شده و به مرتبه ركوع نرسيده، ركوع را فراموش كرد احوط آن است كه تا به مرتبهاى كه آن را فراموش كرده بوده، برگردد.
(مسأله ٨٤٤): اگر يك ركوع را در نماز زياد كند نمازش باطل است، چه در دو ركعت اول و چه در غير آن، و چه به مقدار تشهد بنشيند يا ننشيند.
(مسأله ٨٤٥): شخص اگر در بجا آوردن ركوع شك كند و ايستاده باشد بايد آن را انجام دهد و اگر ايستاده است ولى نمى داند كه قيام قبل از ركوع است يا بعد از آن، بايد ركوع را بجا آورد و اگر داخل در سجده شد آن شك اعتبار ندارد، و هر گاه به قصد سجده كردن خم شد و شك كرد كه ركوع بجا آورده يا نه، نيز شك او اعتبارى ندارد [٣].
(مسأله ٨٤٦): اگر ركوع را تلافى كند و بعد به خاطرش بيايد كه آن را انجام داده است نمازش باطل است.
[١] محمد كاظم طباطبائى: مشكل است چون ممكن است كه از باب نسيان
طمأنينه و ذكر باشد نه ركوع، پس احوط اعاده نماز بعد از اتمام آن با تدارك ركوع
و يا با عدم آن است.
[٢] محمد باقر شيرازى: ممكن است گفته شود كه اگر فراموشى بعد از رسيدن
به حد ركوع باشد، اين فراموشى داخل در فراموشى طمأنينه و ذكر است پس احتياط
در اين صورت آن است كه تدارك ركوع نكند و بعد از فراغ از نماز آن را اعاده كند و
اگر چنانچه مؤلف فرموده باشند كه تدارك ركوع بنمايد نيز بايد نماز را اعاده كند.
[٣] شيخ انصارى: احوط تدارك ركوع با اعاده نماز است.
ميرزاى شيرازى - محمد باقر شيرازى: معتبر عدم اعتنا چنانچه در متن
است مى باشد و بعيد نيست كه اولى باشد و در هر صورت اعاده نماز را ترك ننمايد.