پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٧ - شرح و تفسير همسايگان دور از هم!

الأحجار المسنّدة [١]، و القبور اللّاطئة [٢] الملحدة [٣]).

راستى چه دردناك است كه انسان از اوج قدرت در حالى كه غرق ناز و نعمت است به جايى منتقل مى‌شود كه از هر نظر نقطه مقابل آن است؛ نه خانه‌اى، نه شمعى، نه چراغى، نه بسترى و نه ناز و نعمتى. البتّه اين درد و رنج براى آنهاست كه با آن زندگى پر زرق و برق خو گرفته بودند؛ امّا آنها كه زندگى زاهدانه و ساده‌اى داشتند از اين دگرگونى و تحوّل ناراحت نمى‌شوند به ويژه آنكه قبر براى آنها «روضة من رياض الجنّة» محسوب مى‌شود.

آنگاه به بيان دقيقى از وضع قبرها و ساكنانش پرداخته، مى‌فرمايد: «همان گورهايى كه درگاهش بر خرابى بنا شده و ساختمانش تنها با خاك بر پا گشته؛ قبرهايى كه به يكديگر نزديك است؛ ولى ساكنانش از يكديگر دورند. آنها در ميان اهل محلّه وحشت و در عين حالى افراد فارغ البال قرار گرفته‌اند»؛ (الّتي قد بني على الخراب فناؤها [٤]، و شيّد بالتّراب بناؤها؛ فمحلّها مقترب، و ساكنها مغترب، بين أهل محلّة موحشين، و أهل فراغ متشاغلين».

آرى! اگر كاخهاى آنها با مصالح گران قيمت ساخته شده بود كه از نقاط مختلف با زحمت فراوان گردآورى كرده و منتقل مى‌ساختند، خانه قبرشان با مصالحى بى‌ارزش يعنى مشتى خاك بنا شده است.

ساكنان اين خانه‌ها (خانه‌هاى قبر) در دو حالت متضاد قرار دارند: هم‌

[١]. «مسنّده» از ريشه «سنود» بر وزن «قعود» به معناى تكيه دادن است و «مسنّده» در عبارت بالا به معناى چيزى است كه آن را به جايى تكيه داده‌اند.

[٢]. «لاطئه» به معناى چسبيده به زمين است از ريشه «لطوء» بر وزن «فروع» به معناى چسبيدن به زمين گرفته شده است.

[٣]. «ملحدة» از ريشه «لحد» بر وزن «مهد» به معناى دفن كردن ميّت است و معناى اصلى آن شكاف طولى است كه در يك طرف پايين قبر ايجاد مى‌كنند كه شبيه به پناهگاهى است و بدن ميّت را در آنجا مى‌گذارند كه خاكها روى آن نريزد.

[٤]. «فناء» به معناى فضاى بازى است كه در جلوى در بعضى از خانه‌ها وجود دارد و سابقا خانه‌هاى بزرگان چنين بود.