پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٨ - شرح و تفسير از خلق شرور بىنيازم كن!

اثر فقر ضايع مكن!»؛ (اللّهمّ صن‌ [١] وجهي‌ [٢] باليّسار [٣]، و لا تبذل جاهي‌ [٤] بالإقتار [٥]).

منظور از «يسار» (بى‌نيازى) غنا و توانگرى به آن معنا كه در عرف است نيست، بلكه منظور بى‌نيازى از ديگران و داشتن زندگى توأم با عفاف و كفاف است وگرنه غناى به آن معنا، گاه سبب بى‌آبرويى هم مى‌شود.

جمله‌ «و لا تبذل جاهي بالإقتار» با توجّه به اينكه «و لا تبذل» از ريشه «بذل» است و «بذل» دو معنا دارد: يكى بخشيدن و از دست دادن و ديگرى كهنه كردن و ضايع ساختن، دو تفسير متفاوت دارد: نخست اينكه «خداوندا شخصيت مرا با فقر از من مگير» و ديگر اينكه «شخصيت مرا با فقر به ابتذال مكشان».

سپس بعد از آن در چهار جمله به آثار فقر و نيازمندى به ديگران پرداخته، مى‌فرمايد: «در نتيجه از كسانى درخواست روزى كنم كه آنها خود، از تو روزى مى‌طلبند و از افراد بدكردار و پست، خواستار عطوفت و بخشش گردم و سرانجام به ستودن آن‌كس كه به من چيزى عطا كرده، مبتلا شوم (هر چند شايسته ستايش نباشد) و به نكوهش كردن آن‌كس كه مرا محروم داشته گرفتار گردم، هرچند درخور نكوهش نباشد»؛ (فأسترزق طالبي رزقك، و أستعطف شرار خلقك، و أبتلى بحمد من أعطاني، و أفتتن بذمّ من منعني).

در پايان مى‌فرمايد: «اين در حالى است كه تو در ماوراى همه اينها سرپرست و صاحب اختيار بخشش و منع هستى و تو بر هرچيز توانايى»؛ (و أنت من وراء ذلك كلّه وليّ الإعطاء و المنع؛ «إنّك على كلّ شئ قدير»).

امام عليه السّلام در اين عبارت كوتاه به چهار اثر سوء فقر و نيازمندى كه در دو مرحله‌

[١]. «صن» از ريشه «صيانت» به معناى محفوظ نگه داشتن است.

[٢]. «وجه» در اينجا به معناى آبروست، هرچند اصل معناى آن صورت است.

[٣]. «يسار» از ريشه «يسر» به معناى سهولت و آسانى و بى‌نيازى است و در جمله بالا معناى اخير اراده شده است.

[٤]. «جاه» به معناى قدر و مقام و شرف است.

[٥]. «اقتار» از ريشه «قتور» بر وزن «فتور» به معناى سخت گرفتن در خرج كردن است.