بسيار راستگويانى در مورد اخبار دنيا كه از سوى تو تكذيب مى‌شوند»؛ (و لهي بما تعدك من نزول البلاء بجسمك، و النّقص في قوّتك، أصدق و أوفى من أن تكذبك، أو تغرّك. و لربّ ناصح لها عندك متّهم، و صادق من خبرها مكذّب).

اشاره به اينكه هم دنيا ماهيّت خودش را با انواع بلاها و مشكلات و حوادث دردناك و دگرگونى قدرتها به تو نشان داده و توصيف او به فريبندگى نادرست است و هم اولياء اللّه و صالحانى كه درباره بى‌وفايى و ناپايدارى دنيا به تو خبر داده‌اند راست گفته‌اند، هرچند اين سخنان مطابق هواى نفس تو نبوده؛ نه زبان حال دنيا را پذيرفته‌اى و نه زبان قال اولياى الهى را، و همه را متّهم به كذب كرده‌اى، بنابراين اين تو هستى كه خودت را فريب مى‌دهى.

اين احتمال نيز در تفسير جمله‌هاى اخير وجود دارد كه نصيحت كننده همان حوادث ناگوار و خبرهاى صادق همان نشانه‌هاى بى‌وفايى دنياست كه انسان با چشم خود اين نصيحت كنندگان و خبرهاى صادق را مى‌بيند و مى‌شنود؛ ولى چون مطابق ميل او نيست همه را تكذيب مى‌كند و مى‌گويد: يك حادثه اتفاقى بود و گذشت و ديگر تكرار نخواهد شد.

سپس با توضيح بيشتر اين حقيقت را آشكارتر و براى همگان مفهوم‌تر مى‌سازد و مى‌فرمايد: «اگر حال دنيا را در لابه‌لاى مناطق ويران شده، و خانه‌هاى خالى از سكنه، جستجو كنى به يقين آن را يادآورى كننده‌اى نيكو و واعظى گويا مى‌يابى، همچون دوستى مهربان كه از رسيدن اندوه به تو به شدّت ناراحت مى‌شود»؛ (و لئن تعرّفتها في الدّيار الخاوية [١]، و الرّبوع‌ [٢] الخالية، لتجدنّها من حسن تذكيرك، و بلاغ موعظتك، بمحلّة الشّفيق عليك، و الشّحيح‌ [٣] بك!).

[١]. «خاويه» اسم فاعل است از ريشه «خوى» به معناى خالى بودن و گاه به معناى ويران شدن گرفته شده است.

[٢]. «ربوع» جمع «ربع» بر وزن «رفع» به معناى خانه است و گاه به معناى منطقه يا گروهى از مردم نيز آمده و در اينجا منظور همان معناى اوّل است.

[٣]. «شحيح» از ريشه «شحّ» بر وزن «مخ» به معناى بخل توأم با حرص است كه به صورت عادت درآيد و لذا واژه-