پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٤ - شرح و تفسير عاقبت كار رهروان راه حق

دارند. هر درى را مى‌كوبند و هر كارى را كه احتمال مى‌دهند سبب خشنودى او گردد و امواج درياى رحمتش را به حركت در آورد، انجام مى‌دهند.

در واقع آنها همواره در ميان خوف و رجا كه بهترين حالات مؤمن است به سر مى‌برند، خوف و ترس از كوتاهيها و اميد و رجا به فضل خدا.

در پايان لحن كلام امام عليه السّلام عوض مى‌شود و از شرح حالات اهل ذكر به يك اندرز عمومى پرداخته مى‌فرمايد: « (حال كه چنين است) به حساب خود براى نفع خويشتن رسيدگى كن، (و كار به حساب ديگران نداشته باش) زيرا ديگران حسابرسى جز تو دارند»؛ (فحاسب نفسك لنفسك، فإنّ غيرها من الأنفس لها حسيب غيرك).

اشاره به اينكه پيش از آنكه زندگى تو پايان گيرد و به برزخ و قيامت برسى و فرشتگان الهى حسابرس تو باشند خودت در اينجا به حساب خويش رسيدگى كن تا اگر خطايى از تو سر زده است جبران كنى و اگر كار نيكى داشته‌اى خدا را شكر نمايى؛ هرگز لازم نيست در اعمال كوچك و بزرگ ديگران دقيق شوى و به حسابرسى آنها بپردازى و از خود غافل گردى چرا كه آنها براى خود حسابرسى دارند.

جمله اخير در واقع دو پيام دارد يكى همان پيام حديث معروف «حاسبوا قبل أن تحاسبوا» [١] است و ديگر پيام آيه شريفه « «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ» اى كسانى‌كه ايمان آورده‌ايد مراقب خود باشيد اگر شما هدايت يافته‌ايد گمراهى گمراهان به شما زيانى نمى‌رساند». [٢]

(١). نهج البلاغه، خطبه ٩٠.

(٢). مائده، آيه ١٠٥.