«رَحْمَتِهِ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ نُوراً تَمْشُونَ بِهِ»؛ اى كسانى‌كه ايمان آورده‌ايد، تقواى الهى پيشه كنيد و به رسولش ايمان بياوريد، تا دو سهم از رحمتش به شما ببخشد و براى شما نورى قرار دهد كه با آن راه را بپماييد». [١]

در حقيقت پويندگان راه خدا را به كسانى تشبيه كرده كه در يك بيابان ظلمانى به راه افتاده‌اند؛ ولى عنايات ربّانى شامل حال آنها مى‌شود، برقى از آسمان جستن مى‌كند و مسير را تا اعماق بيابان به آنها نشان مى‌دهد. بعضى از عارفان اسلامى براى انوار هدايت الهى كه به دنبال رياضات نفسانى حاصل مى‌شود سه مرحله قائل شده‌اند، مرحله اوّل را «لوائح» مى‌نامند؛ نورى در درون جان آنها مى‌درخشد؛ ولى چندان دوام نمى‌يابد. مرحله دوم آن را «لوامع» مى‌نامند كه با آن سرعت زائل نمى‌شود؛ ولى سرانجام خاموش مى‌گردد و مرحله سوم آن را «طوالع» گفته‌اند كه بقا و دوام قابل ملاحظه‌اى دارد و پويندگان راه خدا را از هرگونه انحراف حفظ مى‌كند.

در بخش دوم اين آثار مى‌فرمايد: «او (در اين مسير) پيوسته از درى به در ديگر منتقل مى‌شود تا به دروازه سلامت سراى جاودانى راه يابد»؛ (و تدافعته‌ [٢] الأبواب إلى باب السّلامة، و دار الإقامة).

همان‌گونه كه قرآن مجيد مى‌فرمايد: « «لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ هُوَ وَلِيُّهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ»؛ براى آنها خانه امن و امان نزد پروردگارشان است و او ولىّ و سرپرست آنهاست به سبب اعمالى كه انجام مى‌دادند». [٣]

نيز از قول بهشتيان مى‌فرمايد: « «إِنَّ رَبَّنا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنا دارَ الْمُقامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لا يَمَسُّنا فِيها نَصَبٌ وَ لا يَمَسُّنا فِيها لُغُوبٌ»؛ پروردگار ما آمرزنده و

[١]. حديد، آيه ٢٨.

[٢]. «تدافعت» از ريشه «تدافع» به معناى پيش راندن و گاه به معناى به يكديگر تنه زدن مى‌باشد و اينجا همان معناى اوّل مراد است. از ريشه «دفع» بر وزن «فخر» به معناى پيش راندن و هل دادن گرفته شده است.

[٣]. انعام، آيه ١٢٧.