پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٥ - ١ رابطه عجيب روح و جسم

ذكر كرده‌اند و مجموعه‌اى به نام علم قيافه‌شناسى به وجود آمده است.

ولى غالبا اعتراف دارند كه اين رابطه‌ها (رابطه اخلاق و روحيات با اشكال مختلف جسمانى) كليت ندارد، زيرا عوامل ديگرى نيز در روحيات و اخلاق انسان اثرگذار است كه گاه تأثير آنها غلبه مى‌كند و رابطه قيافه و اخلاق را برهم مى‌زند؛ مثلا خلق و خوى پدر و مادر، تأثير آب و هواى اقليمى، سر و كار داشتن با اشياى مختلف به حسب شغل و كسب و كار خود، اين امور و مانند آن نيز مى‌تواند در خلقيات انسان اثر بگذارد و گاه كلّيت روابط علم قيافه‌شناسى را بر هم زند.

به هر حال آنچه در كلام مولا عليه السّلام در بالا خوانديم اشاره‌اى به گوشه‌اى از اين رابطه روح و جسم است كه امام عليه السّلام در پاسخ سؤال بعضى از يارانش درباره اختلاف روحيات مردم بيان فرمود و آنچه را در اين خطبه مى‌خوانيم نيز به يقين اصلى كلّى و استثنا ناپذير نيست.

از اينجا روشن مى‌شود كه اگر در بعضى از روايات مطالبى برخلاف آنچه در كلام بالاست ديده مى‌شود از قبيل همين استثنائات است؛ مانند حديث معروف نبوى كه مى‌گويد: «أطلب الخير عند حسان الوجوه؛ خير و نيكى را نزد زيبارويان بيابيد». [١]

در حالى كه در بعضى از روايات آمده است رسول خدا ضمن خطبه‌اى فرمود: «أيّها النّاس إيّاكم و خضراء الدّمن قيل يا رسول اللّه و ما خضراء الدّمن؟

قال: المرأة الحسناء فى منبت السّوء؛ اى مردم از گياهان زيبايى كه بر مزبله‌ها مى‌رويد بپرهيزيد، عرض كردند: اى رسول خدا منظور از اين گياهان چيست؟

فرمود: زن زيبارويى كه در خانواده آلوده‌اى پرورش يافته باشد». [٢]

[١]. وسائل الشيعه، ج ١٤، ص ٣٧، ح ٤.

[٢]. بحار الانوار، ج ١٠٠، ص ٢٣٦، ح ٢٢.