پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٧١ - شرح و تفسير آن يار پاك (مالك اشتر)

در بسيارى از نسخ به جاى «بلاء»، «بلاد» آمده كه جمع «بلد» به معناى شهر است؛ يعنى آفرين بر آن شهرهايى كه اين شخص در آن پرورش يافت. شبيه اين تعبير در كلام عرب فراوان است؛ گاه مى‌گويند: «للّه درّ فلان» و «للّه نادى فلان» يعنى آفرين بر آن شيرى كه به او داده شد و آفرين بر مجلسى كه او در آن بزرگ شد.

در جمله‌هاى بالا، امام عليه السّلام چهار وصف براى اين شخصيّت بزرگ بيان كرده است:

نخست اينكه كژيها را راست كرد و اين مفهوم وسيعى دارد كه هم مسائل اعتقادى را شامل مى‌شود و هم اخلاقى و اجتماعى را و در جمله دوم كه سخن از مداواى بيماران است به يقين اشاره به بيماريهاى اخلاقى و اجتماعى است. اقامه سنّت به معناى بازگشت به عصر رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله است و پشت‌پا زدن به بدعتهاى بسيارى كه بعد از آن حضرت به وجود آمد و جمله‌ «خلّف الفتنة» اشاره به اين است كه بعد از او اختلافات و فتنه‌هاى زيادى در ميان مسلمين و ياران آن حضرت پيدا شد و سعادت او اين بود كه در جريان اين فتنه‌ها قرار نگرفت.

سپس به چند وصف مهم ديگر پرداخته، مى‌فرمايد: «با جامه‌اى پاك و عيبى اندك از اين جهان رخت بربست. خير و نيكى آن را درك كرد و از شرّ و بدى آن رهايى يافت»؛ (ذهب نقيّ الثّوب، قليل العيب. أصاب خيرها، و سبق شرّها).

اين چهار وصف نيز تأكيدى است بر آنچه در اوصاف چهارگانه قبل آمد. به يقين كسى كه در مسير راست كردن كژيها و برطرف ساختن كاستيها و اقامه سنّت بوده باشد نقيّ الثّوب، قليل العيب‌ خواهد بود و با دست پر از خيرات از جهان رخت بر مى‌بندد.

آنگاه در پايان به سه وصف ديگر اشاره كرده و اين سخن را به انتها مى‌رساند و مى‌فرمايد: «وظيفه خود را در برابر اطاعت خداوند انجام داد، و حق تقواى‌