مسائل منطقهاى ايران - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٤٩
كشتىها در تنگه هرمز مىباشند. در بخش مركزى و شمالى تنگه نيز، جزاير ايرانى هرمز، لارك، قشم، هنگام، تنب كوچك و بزرگ و ابو موسى قرار دارند كه اهميت آنها به كنترل تنگه هرمز، دفاع از كرانه جنوبى ايران، به ويژه محور استراتژيك بندر عباس، سيرجان و تنگه هرمز برمىگردد. جزيره قشم وسيعترين و پرجمعيتترين جزيره خليج فارس و ٥/ ٢ برابر خاك بحرين وسعت دارد. اين جزيره با برخوردارى از آب شيرين و موقعيت ويژه در هدايت عمليات نظامى و كنترل كشتىها، داراى اهميت زيادى مىباشد. «١» ٤- ٢- استعمارگران و خليج فارس پرتغالىها، اوّلين استعمارگرانى بودند كه پاى در خليج فارس نهادند. پادشاه پرتغال به دنبال نتايج تحقيقاتى كه هيأت پرتغالى از مصر، خليج فارس و هندوستان به دست آورد، ناوگان بزرگى به فرماندهى «واسكو دو گاما» «٢» را در سال ٨٧٨/ ١٤٩٧ به خليج فارس اعزام كرد. اين ناوگان، راه را براى سلطه پرتغال بر خليج فارس، فراهم كرد. نيروهايى كه پس از آن اعزام شدند، با قتل، غارت و تجاوز و نابودسازى كشتىها و بندرها، سلطه خود را بر منطقه تثبيت كردند. اين در حالى بود كه آنها از اسپانيا، رقيب اصلى خود نگران نبودند، زيرا بر اساس بيانيه پاپ (فرمان تقسيم) «٣» در ٨٧٢/ ١٤٩٣ تمام آمريكاى شمالى و مركزى و قسمت عمده آمريكاى جنوبى به اسپانيا و ساير سرزمينهاى شرقى و آفريقا به پرتغال واگذار شده بود. «٤» دولت پرتغال در ٨٨٥/ ١٥٠٦ ناوگان بزرگى به فرماندهى «آلبر كرك» «٥» به اقيانوس هند فرستاد. وى بعد از غلبه بر حاكمان ايرانى عمان و مسقط، شيخ هرمز را مجبور به پذيرش و امضاى قرارداد ننگينى كرد كه حاصل آن: