از زبان فارسى علاوه بر ايران، در افغانستان و تاجيكستان نيز استفاده مى‌شود. زبان تركى در تركيه و بخش وسيعى از آسياى مركزى و قفقاز، به ويژه در جمهورى آذربايجان، و زبان عبرى فقط در اسرائيل غاصب كاربرد دارد. مردم روسيه و برخى از جمهورى‌هاى تازه استقلال يافته شوروى سابق، به زبان روسى تكلّم مى‌كنند، و زبان كشميرى هم كه در رسم‌الخط و گويش با ساير زبان‌هاى منطقه متفاوت است، در كشمير مورد استفاده است. «١» از نظر مذهب، مردم كشورهاى منطقه به استثناى ارمنستان، روسيه، قبرس، گرجستان و اسرائيلِ اشغال‌گر، مسلمان هستند. چهار كشور نخست، مسيحى و اسرائيل غاصب تنها كشور يهودى منطقه و جهان است، ولى همه آن‌ها در نقاط حساس جغرافيايى منطقه قرار دارند. مسلمانان اين منطقه از مذاهب مختلفى پيروى مى‌كنند. بيشتر جمعيت كشورهاى ايران، آذربايجان، لبنان، بحرين و عراق، شيعه‌اند. مسلمانان ديگر كشورها، نيز پيرو مذاهب چهارگانه اهل سنت هستند و تنها برخى از آنها به مذاهبى چون قاديانى، اباضى «٢» و ... گرايش دارند. هم‌چنين، انديشه‌هايى چون ناسيوناليسم، صهيونيسم و ليبراليسم فضاى سياسى منطقه را متأثر ساخته‌اند. ماركسيسم نيز حيات كم جان خود را در كشورهايى چون يمن، و منطقه آسياى مركزى و قفقاز حفظ كرده است. «٣» خاور ميانه از نظر نژادى نيز بسيار متنوع است. در كشورهاى عربى منطقه و اسرائيل غاصب، نژاد سامى، در تركيه و كشورهاى مشترك المنافع «٤» مغولى و اسلاو، در ايران، تاجيكستان و افغانستان نژاد آريايى‌و در قبرس نژاد يونانى حضور دارند. افغانستان مثال‌