در قانون اساسى تركمنستان، هيچ دين و مذهبى رسميت ندارد. بلكه در آن، گرايش به دين يا بى دينى آزاد است. ٣/ ٧٣ درصد مردم آن كشور را مسلمانان و بيش‌تر مسلمانان را سنى‌هاى حنفى مذهب و شمار اندكى از آن را شيعيان (تقريباً پنجاه هزار نفر) تشكيل مى‌دهند. بيش‌تر شيعيان، ايرانى‌الاصل بوده كه به طور عمده در نواحى مرزى ايران زندگى مى‌كنند.
برجسته‌ترين رهبر مسلمانان سنى، قاضى نصرا ... است، امّا شيعيان فاقد رهبر روحانى‌اند.
مسلمانان و نيز دولت به دينى‌كردن امور كشور رغبتى ندارند. از اين رو، اسلام فاقد نقش مؤثر در تحولات كشور است. مسيحيان بعد از مسلمانان، مهم‌ترين اقليت دينى تركمنستان‌اند، به گونه‌اى كه حدود چهارصد هزار سكنه تركمنستان پيرو مذاهب مسيحى ارتدوكس، تعميديون و پروتستان هستند. مسيحيان تركمنى را روس‌هاى مهاجر در بر مى‌گيرند. البته هيچ‌گونه منازعه دينى بين مسلمانان و مسيحيان وجود ندارد.
در دهه اخير، تلاش براى قطع وابستگى از روسيه شدت گرفته و احياى فرهنگ ملّى با اقداماتى چون تأسيس انجمن تركمن‌هاى جهان و جاى‌گزينى زبان تركمنى به جاى زبان روسى آغاز شده است. با اين وصف، گرايش به لباس، زبان، موسيقى و فيلم غربى در ميان جوانان شهرى افزايش يافته، در حالى كه ميل به حفظ و گسترش سنن اسلامى در روستاها رو به رشد است.
بى سوادى در تركمنستان ريشه‌كن شده، ولى سطح فرهنگ عمومى جامعه پائين و از رنگ و بوى عشيره‌اى و چادرنشينى برخوردار است. آموزش در تركمنستان رايگان و نيز مدارس مختلط است، و براى گزينش دانشجو، هيچ‌گونه مسابقه علمى برگزار نمى‌شود، تنها يك كميسيون ويژه در وزارت آموزش عالى از طريق مصاحبه حضورى و بررسى سوابق تحصيلى، افراد مستعد را براى ورود به دانشگاه بر مى‌گزيند. تركمنستان از سابقه تاريخى اسلامى غنى برخوردار است. در اين رابطه مى‌توان به شهر مرو با قدمتى چند هزار ساله، قلعه گوگ تپه به عنوان سمبل مقاومت عليه روس‌ها و شاعران ايرانى مدفون شده در آن چون ابوسعيد ابوالخير و مختوم‌قلى اشاره كرد.