گسترش روابط، دسترسى آسان به اروپا از سوى ايران و به خليج فارس از سوى گرجستان است. «١» ٣- ٢- ٤- ارمنستان «٢» كشور ارمنستان در ناحيه قفقاز و بخشى از فلات ارمنستان است. اين فلات كه بين دو فلات ايران و آسياى صغير قرار دارد، از سرزمين‌هاى همجوار بلندتر است، از اين رو، نام جزيره كوهستانى بر آن نهاده‌اند. بلندترين و پست‌ترين نقطه آن به ترتيب، ٤٠٩٠ و ٣٨٠ متر بالاتر از سطح درياست و بدين ترتيب حدود نود درصد اراضى آن در ارتفاعى بيش از هزار متر قرار دارد. اين كشور تعداد زيادى درياچه، رودخانه، قلّه، گذرگاه، دره، آتش‌فشان، جلگه و چين خوردگى در خود دارد. به علاوه، جنگل‌هاى آن، كوهستانى و حدود دوازده درصد خاك ارمنستان را تشكيل مى‌دهد. در مناطق كوهستانى، بز كوهى، يوزپلنگ و پلنگ زندگى مى‌كنند. زمستان آن، به شدت سرد، و در تابستان‌هاى آن باران شديد مى‌بارد. «٣» زبان و كليساى ارمنى دو نهاد اساسى براى حفظ و بقاى هويت ارامنه و عدم تلفيق آن‌ها در مليت‌هاى ديگر است. ارمنستان از اولين مناطقى است كه به مسيحيت ايمان آورد.
كليساى ارمنى‌هاى گريگورى كه به پاس بزرگداشت اولين مبلغ ارمنى به اين نام خوانده مى‌شود، داراى چند ويژگى برجسته است:
١- ملّى بودن: كليساى ارمنيان پس از جدا شدن از ساير كليساها در ١٣/ ٦٠٨ حدود و محدوده فعاليتش را محصور به مليت ارمنى كرد.
٢- مردمى بودن: امور ارمنيان در داخل و به ويژه در خارج از ارمنستان توسط شوراهاى مردمى خليفه‌گرى اداره مى‌شود.
مسائل منطقه‌اى ايران ١٦١ ١ - ٣ - ٤ - تاريخ و جغرافياى روسيه ص : ١٥٩