فعاليّت اوّلى بيش از صد سال و دومى كمتر از دو دهه است، امّا جنبش ملّى ارمنى‌ها، قدرت را در دولت و مجلس در دست دارد. داشناكسوتيون كه نام آن به علت فعاليت‌هاى حزبى در بين ارمنى‌هاى ايران، شناخته شده است، در واكنش به قتل عام ارمنى‌ها در عثمانى از ائتلاف چند حزب ارمنى در ١٢٦٨/ ١٨٨٩ شكل گرفت. از مؤثرترين اقدامات اين حزب، مى‌توان از سوء قصد به جان سلطان عبدالحميد و تشكيل حكومت جمهورى ارمنستان در ١٢٩٧/ ١٩١٨ تا ١٣٠٠/ ١٩٢١ نام برد. داشناكسوتيون و جنبش ملى ارمنستان داراى اختلافات جدّى‌اند. داشناكسوتيون به خلاف رقيب خود، با استقلال جمهورى قره‌باغ و برقرارى رابطه با تركيه مخالف است.
روابط دو كشور ايران و ارمنستان از دو جهت حائز اهميت است:
نخست، سابقه اين رابطه به حدود سه هزار سال مى‌رسد و از اين رو، روابط ايران و ارمنستان از قديمى‌ترين و طولانى‌ترين روابط ميان ملت‌هاست.
دوم، بخش زيادى از تاريخ دو كشور به دليل آن كه ارمنستان، زمان طولانى جزئى از ايران بود، با يكديگر عجين شده است، به گونه‌اى كه بدون شناخت تاريخ ايران، شناخت تاريخ ارمنستان امكان‌پذير نيست. ارتباط دو كشور در قرن چهاردهم شمسى/ بيستم ميلادى وارد مرحله جديدى شد. طى سال‌هاى ١٢٩٧/ ١٩١٨ تا ١٣٠٠/ ١٩٢١ تنها مرز امن ارمنستان، مرزهاى آن كشور با ايران بود؛ اما در اين دوره، به علت بى ثباتى سياسى در ايران و ارمنستان روابط دو كشور توسعه نيافت. پس از سقوط جمهورى ارمنستان تا فروپاشى شوروى، روابط ايران و ارمنستان در چهارچوب روابط ايران و شوروى شكل گرفت. با انحلال شوروى، روابط مستقل دو دولت برقرار گرديد. ولى اين روابط، بيشتر معطوف به نقش ميانجى‌گرى ايران در حل مسأله قره‌باغ و پايان دادن به مخاصمه ارمنستان و آذربايجان بود.
ايجاد يا گسترش روابط ارمنستان با تركيه، به علت كشتار ارمنى‌ها و نيز اشغال بخشى از سرزمين‌شان توسط ترك‌ها، با موانع زيادى مواجه است. به همين جهت حزب حاكم ارمنستان (جنبش ملى ارمنيان) در اوايل دهه ١٣٧٠/ ١٩٩٠ اعلام كرد: «در ايجاد روابط با كشورهاى همسايه، حادثه تاريخى نبايد مزاحم واقع‌نگرى سياسى باشد.» با اين وصف،